فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌دلیل افزایش شدت خشکی تابستان در جنگل‌های زاگرس ضروری است که مبدأهای (پرونانس‌های‌‌) مناسب بذرهای بلوط ایرانی ( Quercus brantii Lindl.) برای جنگل‌‌کاری شناسایی شوند. در پژوهش پیش‌رو، پاسخ‌‌های فیزیولوژیکی و زیست‌شیمیایی نهال‌های بلوط ایرانی حاصل از هشت پرونانس‌‌ بذر از ارتفاع‌ها و عرض‌‌های جغرافیایی مختلف زاگرس جنوبی تحت تنش خشکی (با توقف آبیاری به‌مدت یک ماه) بررسی شدند. داده‌‌ها به‌صورت آزمایش فاکتوریل (دو سطح تیمار تنش خشکی و هشت سطح پرونانس) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با بررسی اثرات ساده و متقابل آن‌ها تجزیه‌وتحلیل شدند. همچنین، شاخص‌‌های مقاومت به خشکی پرونانس‌‌ها به‌وسیله مقدار عملکرد فتوسیستم، پیش و پس از تنش با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید سبب افزایش معنی‌‌دار نرخ نشت الکترولیت، اسمولیت، سدیم و پرولین در برگ نهال‌‌های همه پرونانس‌‌ها شد. اگرچه پاسخ پرونانس‌‌های مختلف ازنظر عملکرد فتوسیستم یکسان نبود. به‌‌طوری‌که پرونانس‌‌های مربوط به ارتفاع‌ از سطح دریای کمتر (رویشگاه باشت در استان کهگیلویه و بویراحمد و رویشگاه قائمیه در استان فارس) به‌دلیل سازگاری به درجه‌حرارت زیادتر و یا بارندگی کمتر، مقاومت و انعطاف‌‌پذیری بیشتری نسبت به تنش خشکی داشتند، بنابراین عملکرد فتوسیستم آن‌ها کاهش نیافت. همچنین، پرونانس چیتاب (یک رویشگاه سردسیر با خشکی کمتر در استان کهگیلویه و بویراحمد) با بستن روزنه‌‌های خود در روز و درنتیجه، کاهش عملکرد بهینه فتوسیستم و بهبود آن در تاریکی، نسبت به خشکی بردباری نشان داد. به‌‌طور‌کلی، می‌‌توان نتیجه گرفت که مقاومت به خشکی در نهال‌‌های بلوط ایرانی تا حدی تحت تأثیر مبدأ بذر و شرایط اقلیمی است. استفاده از این نتایج در پروژه‌های احیا جنگل‌های زاگرس توصیه می‌شود.