فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

احوال‌و‌مقامات یکی از مباحث مهم و اساسی در عرفان و تصوف، در میان اهل سیر‌و‌سلوک معنوی است. این مقامات، که در نامگذاری، تقسیم، ترتیب و شمارش آن‌ها میان صوفیه و عرفا اختلاف‌نظر وجوددارد، در قدیم‌ترین و مهم‌ترین کتاب تعلیمی عرفانی در قرن چهارم، «اللّمع فی‌التّصوف» ابونصر سرّاج‌طوسی هفت مقام است که به‌ترتیب عبارتند‌از: توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، توکل، رضا. مهم‌ترین اختلاف صوفیه، دربارۀ مقام رضاست که به حال یا مقام‌بودن رضا برمی‌گردد. سرّاج مقامات را در طول هم می‌داند و‌گرنه سیر‌و‌سلوک و ترقّی بی‌معنا می‌شود. با‌توجه به این‌که هدف سرّاج از تألیف اللّمع، منطبق نشان‌دادن اصول و مبانی عرفان با قرآن و روایات پیامبر (ص) بوده‌است، او در طرح مقامات‌عرفانی نیز، به آیات قرآن و روایات پیامبر(ص) استنادنموده‌است. از آن‌جا‌که شناخت این مقامات‌عرفانی، به‌منظور وصال حقّ، برای سالک طریقت دارای اهمیت است، در این پژوهش به‌شیوۀ توصیفی- تحلیلی ، دیدگاه سرّاج را دربارۀ هر یک از مقامات، تقسیم‌بندی سه‌گانۀ آن‌ها و ویژگی‌های مقامات‌عرفانی بررسی و تحلیل خواهیم¬کرد..