تاریخِ جانها: جهانِ معنای چند برگ از نگارگری ایرانی با محوریتِ کیخسرو از منظر فلسفۀ پدیدارشناسانه-هرمنوتیکی هانری کربن با تمرکز بر مفهومِ تاریخ تمثیلی
نویسندگان
1 استادیاردانشکدۀ هنرهای صناعی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گرایش هنرهای اسلامی، دانشکدۀ هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران. نویسنده مسئول:
doi
https://doi.org/10.71502/mysticism.2025.1199826چکیده
پژوهشِ حاضر کوشیده¬است به یاریِ رویکرد پدیدارشناسانه-هرمنوتیکی هانری کربن به جهانِ معنایِ پنج نگاره با محوریتِ نقشِ کیخسرو و با تمرکز بر مفهومِ تاریخی تمثیلی دست¬یابد. دو پرسش اصلی پژوهش عبارتند از اینکه: چه ارتباطی میان حیاتِ کیخسرو و مفهوم تاریخ تمثیلی و فضای نگارگری ایرانی وجوددارد؟ و دستگاه فکری هانری کربن برای خوانش نگارگری ایرانی –بهطور ویژه نقاشیهایی با محور دیداریِ پهلوانان و حکمای ایران باستان، در اینجا کیخسرو- چه امکاناتی دارد؟ به دلیل ارجاعات مهم از سوی متخصصانِ این حوزه به آرای کربن در تفسیر نگارگری ایرانی، هدف مقاله استفاده از امکانات دستگاه فکری او در خوانش، فهم و آشکارگی جهانِ معنایِ پنج نگاره، مربوط به دورههای مختلف تاریخِ نگارگری ایرانی است. رویکردِ پژوهش توصیفی-تحلیلی و برگرفته از فلسفۀ پدیدارشناسانه-هرمنوتیکی هانری کربن است. بر اساس آرای کربن، نگارگری ایرانی برای بازنمایی تاریخ تمثیلی مناسب است؛ وقتی این نگارهها تاریخِ تمثیلی و جغرافیای حکمی را بازنمایی¬میکنند به¬مثابۀ ابزار مکاشفه برای ارتقای نفس عمل¬میکنند. این دو مفهومِ همپیوندِ طرح¬شده در آثار کربن، در خوانش برخی نگارههای ایرانی مانند حیاتِ کیخسرو راهگشایند. در نهایت پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم تاریخ تمثیلی – به عنوان سومین مقاله از یک مجموعۀ سهگانه- با ارجاع به دو مقالۀ پیش از خود، از امکانات دستگاه پدیدارشناسانه-هرمنوتیکی هانری کربن برای تفسیر و مواجهه با نگارگری ایرانی استفاده¬کرده و در عین حال به موانع و محدودیتهای آن نیز اشاره¬کرده¬است.
