فنای صفاتی در عرفان اسلامی با محوریت حکمت متعالیه

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده مسئول: hmahdavinoor@yahoo.com

2 استاد گروه معارف اسلامی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه. ایران

doi
https://doi.org/10.71502/mysticism.2025.1199840
چکیده

فنا یکی از مقامات عرفانی است که عرفا آن را به سه نوع شهودی (معرفتی)، صفاتی و وجودی تقسیم¬می‌کنند. تبیین فنا از نظر عرفان‌پژوهان و حتی عارفان مهم است. هدف این نوشتار تبیین فنای صفاتی در نظام فلسفه صدرایی است. مبانی‌ای که در تبیین استفاده¬شده¬است عبارتند از: اشتراک معنوی وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری و اشتداد در وجود و تقسیم وجود به رابط و مستقل. وقتی وجود مشترک معنوی است باید معنای مشترکی در وجود انسان و خداوند باشد تا آن معنای مشترک قابل¬انتزاع باشد. با توجه به تشکیک وجود و حرکت جوهری و اشتداد در وجود، وجودات امکانی می‌توانند رشدکنند و این رشد هم برای انسان حدّ لایقف ندارد تا جایی¬که می‌تواند صفاتش نامحدود شود. مهم‌ترین دلیل نقلی بر فنای صفاتی خلافت انسان از خداوند و حامل امانت الهی‌بودن است.