تجلی زیباییشناسی عرفان اسلامی در کالبد و معنای معماری رواق دارالسیاده حرم رضوی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه هنر و معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 استادیار، گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران (نویسنده مسئول). Amirakbari84@yahoo.com
doi
https://doi.org/10.71502/mysticism.2025.1199845چکیده
زیباییشناسی از جمله مباحث مهمی است که عارفان اسلامی و بالاخص قرآن کریم به عنوان والاترین منبع دانش جهان اسلام به آن اشاره¬نمودهاند و هستی عالم را تجلی زیباییهای ذات حق تعالی عنوان¬نمودهاند. در این میان هنر اسلامی که به ژرفای حقیقت راه دارد، نمود بارزی از زیباییشناسی عرفان اسلامی بوده¬است که بیانگر سرمنشأ اصول وحدت بخش هنر نیز میباشد. معماری اسلامی در زمره هنر اسلامی، بارزترین جلوه نمایش زیباییشناسی در طول تاریخ بوده¬ و ریشه در اعتقادات معماران مسلمان داشته¬است. حرم مطهر رضوی، بزرگترین بنای مذهبی و نمونهای کامل از معماری اسلامی در ادوار مختلف است و دارای بناهای ارزشمندی میباشد. رواق دارالسیاده یکی از باشکوهترین و بزرگترین رواقهای حرم مطهر میباشد که به¬دلیل همجواری با مرقد مطهر، مفاهیم والایی در زمینه زیباییشناسی را در خود نهفته¬دارد. لذا پژوهش حاضر بر آن است تا زیباییشناسی عرفان اسلامی را بررسی¬نموده و از آنجاکه معماری اسلامی دارای دو بعد معنا و کالبد میباشد، نحوه تجلی این زیباییشناسی را به منصه ظهور رساند. در این راستا، با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و تاریخی و گردآوری اطلاعات به روش کتابخانهای و میدانی، به بررسی زیباییشناسی و سپس تحلیل آن در کالبد و معنای معماری رواق دارالسیاده پرداخته¬شده-است. نتایج پزوهش حاکی از آن است که اوصاف الهی در دو سطح جمال و جلال قابل تقسیمبندی میباشند که جمال با مفاهیم شفافیت، سلسله مراتب، ریتم و تکرار، تناسبات، وحدتگرایی و جلال با مفاهیم بیکرانگی، معنویت، عالم مثال و تقدس در رواق دارالسیاده انطباق دارد.
