بررسی برخی نمادهای مهری در عرفان ایرانی اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اراک، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

doi
https://doi.org/10.71502/mysticism.2025.1199847
چکیده

آیین مهر پایه و بنیان عرفان ایرانی- اسلامی است؛ بسیاری از بُن‌مایه‌های باورشناختی در این عرفان، وامدار آیین مهر است؛ چنانکه ریشه‌های ستبر و سترگ عرفان ایرانی را می‌توان در آموزه¬های آیین مهر، جستجوکرد. نشانه¬های بسیاری از اندیشه¬ها و باورهای مهری را در رسم و راه¬های عرفانی می¬یابیم. جلوه¬ها و نمادهایی از آیین مهر در حکمت اشراقِ شیخ شهاب¬الدینِ سهروردی به¬روشنی نمایان است که از آن جمله می¬توان به خورشید، عشق اشاره¬نمود. این پژوهش با روش تطبیقی- تحلیلی به چگونگیِ اثرپذیری عرفان و شیخِ اشراق از آیین مهر می¬پردازد و برخی از نشانه¬ها و نمادهای آیین مهر در عرفان از جمله خاموشی و رازداری، هفت مرحله سلوک، ریاضت و گورخوابی و ... را بررسی¬می¬کند و بر آنست تاجایگاه برخی نمادها و باورهای مهری را در عرفان ایرانی- اسلامی نشان¬دهد .به¬نظرمی¬رسد ادیان ومذاهب دراسطوره¬ها ریشه¬داشته و وامدار بُنمایه¬های اساطیری¬اند. برهمین اساس اندیشه¬های نمادین مهری نیز از لایه¬های زیرین فرهنگی، درعرفان ایرانی- اسلامی رسوخ و تجلی یافته و در گذر زمان به¬گونه¬ای دیگر حیات خود را میّسر کرده¬است.