ارزیابی ساختار کالبدی- فضایی شهرهای ایران از دیدگاه مدرنیسم و پست مدرنیسم (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 دانش آموخته دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
بررسی مراحل رشد و توسعه کالبدی شهرهای جهان حاکی از تأثیر دو پارادایم مدرنیسم و پستمدرنیسم بر سازمان و ساختار فضایی شهرها میباشد. بهگونهای که تأثیرات این دو پارادایم منجر به توسعه شهرها، ایجاد و توسعه شبکه ارتباطی و بزرگراهها، ایجاد شهرکهای اقماری و حومه شهرها شده و بیشترین تأثیر را در حوزه فضایی و کالبدی شهرها برجای گذاشته است. مدرنیسم و اثر آن مدرنیته، تأثیراتی بنیادی در حوزههای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و کالبدی فضایی داشته است و بیش از همه، تحول جامعه شهری، آنهم در ابعاد کالبدی-فضایی شهر، را هدف قرار داده و مفاهیم کهن شهرسازی را بهشدت دگرگون کرده است. از سویی دیگر پستمدرنیسم نیز در زمینه ی اقتصادی، اجتماعی، سیاست و درزمینه روششناسی نیز تأثیراتی بر سازمان فضایی شهر داشته است. در همین راستا هدف از پژوهش حاضر ارزیابی ساختار فضایی کلانشهر تهران از دیدگاه مدرنیسم و پستمدرنیسم میباشد. روش این تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده و جمعآوری اطلاعات بر اساس مطالعات کتابخانهای و اسنادی تدوینشده است. یافتهها حاکی از آن است که در مدرنیسم مؤلفههای دیدگاه کالبدی و شهرسازی تکبعدی، ایجاد فضاخورها نظیر؛ ایجاد بزرگراهها، شبکههای هوایی و معماری و ساختوساز بلند مرتبه و دانهدار به ترتیب در جایگاههای اول تا سوم و در پستمدرنیسم مؤلفههای؛ ترکیب کاربریها و وجود تنوع در ساخت مسکن، وجود اصل اختیار در کالبد شهر و تراکم متوسط و کاربری ترکیبی اشاره کرد که در جایگاههای اول تا سوم ازلحاظ تأثیرگذاری بر ساختار فضایی بر کلانشهر تهران نقش داشتهاند. بنابراین تلفیق دانش و تجربیات بومی، مدرن و پسامدرن میتواند ضمن حفظ هویت شهری، ایمنی، زیبایی، توسعه پایدار شهری را تحقق بخشد.
