بررسی ارائۀ تجربیات عرفانی به زبان نمادین با تکیه بر آثار منظوم عطار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. نویسنده مسئول: a.ghanipour@umz.ac.ir

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

4 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
https://doi.org/10.71502/mysticism-2025-1201940
چکیده

تجربه ‎ های عرفانی، کلیدواژه‌ای متعالی و بیانگر اصالت عرفانِ عارفان در دوره‌های مختلف است. افرادی که در مسیر عرفان به تجربیاتی دست پیدامی‌کنند، برای بازتاب تجربیات خود، نیازمند زبانی برای بیان با بهره‌گیری از واژگان می‌باشند. به‌حتم می‌توان از واژگانی با کاربرد ثانویه که در حوزه بیان و بدیع فعالیت دارند، استفاده­کرد و با اشارات رمزگونه برای اهل فن، حقایق عرفانی را که با پیمودن مسیر به‌دست­آورده، در اختیار مریدان راه عرفان، قرارداد تا بدین­وسیله ذوقی در دل و شوقی در ذهن آنان پدیدآورد. "عطار" نیز در بسیاری از داستان‌ها حقایق عرفانی را که منتج به حصول تجربیات می ‎ شود، برای پیروان خود به نمایش گذاشته­است. بیان حقایق و مفاهیم عرفانی برای کسی که مسیر را پیموده و به درجه عارفی نایل­آمده، امری فائق است و وظیفه‌ای که باید با هر زبانی که می‌تواند، در اختیار سالکان و پیروان عرفان قراردهد. مسئله پژوهش حاضر واکاوی دلایل ارائۀ تجربه‌های عرفانی برای تبیین و تدوین این موضوع است، که زبان در بازنمایی تجربیات عرفانی، با اهلی که توانایی درک این گفتمان را دارند، در برخی از مقامات، چاره‌ای جز بیان آنچه دیده و شنیده را ندارد. در این نوشتار، به روش توصیفی- تحلیلی، جایگاه تجربه‌های عرفانی از دیدگاه عارفان و بویژه"عطار" نقد و بررسی شده­است.