مختصات سبکی- مکتبی اقاویل مشایخ صوفیه
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده مسئول: s.shamisa@iaukashan.ac.ir
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.
3 دانشیار دانشگاه گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.
doi
https://doi.org/10.71502/mysticism-2025-1209972چکیده
اقاویل مشایخ صوفیه بر مبنای اندیشه های عرفانی در قلمرو زبانی، ادبی و فکری بنا شده¬اند. سنجشِ سخنان عارفانه فارسی و اصیل و یافتن نکته¬های پنهان اقاویل، هدف این جستار بوده که با روش توصیفی- تحلیلی به تبیین گفتار رسا و شیوای مشایخ در شاخصه¬هایی چون: 1. نکته¬داری - ابلاغ اقناعی 2. موزونی عارفانه 3. کهن¬گرایی فصیح و بلیغ 4. کوتاهی5. اصالت 6. هایکوگونگی7. تأویل و تفسیرپذیری، پرداخته و نسبت به جستارهای پیشین با نگاهی ژرف و منسجم به مختصات سبکی و مکتبی اقاویل نگریسته و به این نتیجه دست¬یافته¬است که شناختن و شناساندن گفتارهای موزون و عارفانه فارسی با ابزارهای بیانی(مجاز، تشبیه، استعاره و کنایه) و عقل شهودی میسر است. این پژوهش در فرجام، می¬شناساند که با شناخت اقاویل شطح آمیز و رمزی، در سایۀ تفسیر و تأویل، گذرگاهی از جهان به خدای جهان هموار می¬شود. کلیدواژهها: اقاویل، مشایخ صوفیه، مختصات سبکی، مکتبی.