اثر تنوع صادراتی بر نابرابری درآمد: شواهدی جدید از کشورهای با ریسک سیاسی بالا و پایین

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد بازرگانی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.48308/jem.2023.231302.1835
چکیده

تنوع صادرات یک اقدام پیشگیرانه در برابر شوک‌های تجاری است که به صورت افزایش در تعداد کالاهای صادراتی و کاهش وابستگی یک کشور به یک منبع برای صادرات تعریف می‌شود و می‌تواند به ثبات اقتصاد کلان و بهبود فضای کسب‌وکار کمک کند. این شاخص، جنبه اساسی از فرآیند توسعه نه تنها برای دولت‌های رانتیر بلکه برای تمامی کشورها محسوب می‌شود که می‌تواند از طرق مختلف نابرابری درآمد را تحت‌تأثیر قرار دهد. بنابراین مطالعه حاضر باهدف بررسی اثر تنوع صادرات بر نابرابری درآمد و تأثیر ریسک سیاسی بر تعامل میان این دو متغیر، در 81 کشور با ریسک سیاسی بالا و پایین با استفاده از الگوی داده‌های تابلوئی‌کوانتایل بااثرات ثابت طی سال‌های 2019-2000 انجام شد. نتایج نشان داد که تنوع صادرات، نابرابری درآمد را در هر دو دسته کشورهای مورد بررسی، افزایش می‌دهد. بااین‌حال اثر آن بر نابرابری درآمد درکشوهای با ریسک سیاسی بالا بیشتر است که این نتیجه نشان می‌دهد، درکشورهای با ریسک سیاسی بالا، به علل مختلف مانند موانع تجاری و محدودیت بازگشت درآمد صادرات به‌داخل، هزینه‌های تنوع صادرات بالا است؛ لذا در این‌کشورها استفاده از نیروی‌کار ماهر باشدت بیشتری برای جبران هزینه‌های متنوع‌سازی صورت‌گرفته و سبب ایجاد شکاف دستمزدی و نابرابری بالاتر شده‌ است. صنعتی‌شدن و افزایش درجه بازبودن تجاری به‌طور معناداری نابرابری درآمد را کاهش و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، نابرابری درآمد را در هر دو دسته کشور افزایش می‌دهد. تولید ناخالص داخلی سرانه اثر غیرخطی به شکل U معکوس بر نابرابری درآمد دارد که نشان می‌دهد، فرضیه کوزنتس تأیید می‌شود.