فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خواجه محمد پارسا از مشایخ مهم و تأثیرگذار نقشبندیه و از شارحان افکار و آثار ابن عربی به-شمارمی‌رود؛ شیخ پرکاری که در کنار پرورش مریدان، صاحب آثاری در زمینه¬های مختلف ازجمله عرفان و تصوف است. دوره وی مقارن با گسترش تعالیم ابن¬عربی و به¬ویژه آموزه وحدت وجود در میان مشایخ و بزرگان سلاسل صوفیه بود. مسأله اصلی این مقاله آن است که با توجه به مطلب فوق، آیا خواجه محمد پارسا وحدت وجودی است و یا وحدت شهودی؟ چگونه با مطالعه آثار وی، می‌توان این دو دیدگاه را قابل‌جمع دانست و یا یکی را بر دیگری برتری دانست؟ یافته‌های این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی در آثار چاپ¬شده پارسا انجام‌شده¬است، نشان¬می‌دهد که او خود به‌اصطلاح وحدت وجود و وحدت شهود اشاره¬ای ندارد. توحید شهودی یا وحدت شهود را به‌عنوان نتیجه سلوک عملی و در مقام فنا و بقا می‌پذیرد. وحدت وجود را با استناد به گزاره¬ها و شرح اصطلاحات و تصریحات مستقیم در آثار خود، قبول دارد.او وحدت وجود را مرتبه بالاتر از وحدت شهود می¬داند. کلیدواژه‌ها: وحدت وجود؛ وحدت شهود، خواجه محمد پارسا، نقشبندیه.