مطالعة تأثیر وزن بر عاطفة عرفانی غزلیات حافظ (مطالعة موردی چهار غزل در وزن¬های پربسامد)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. نویسنده مسئول: ghadamgahi@iau.ac.ir

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

doi
https://doi.org/10.71502/mysticism-2025-1215240
چکیده

تناسب ذوق و قریحة شاعرانه در هارمونی احساس و عاطفه سبب تأثیر شعر در ذهن و دل مخاطبان می¬شود. حافظِ کلام وحی با انتخاب وزن¬های موزون، مفاهیم عرفانی سخن خود را در صدر می¬نشاند. وی در بحر پربسامد رمل با کلک نقاش خود در گردش پرگار حقیقت، عشق ازلی را در ذهن بشر تداعی¬می¬کند و در این تجربه خواننده را در شِکوة جدایی هم¬نوا می¬کند. بحر مجتث «که من خموشم و او در فغان و در غوغاست» فریاد دل هر انسان آشناست که شعر او را همراه با وزن در اذهان ماندگار می¬کند.در بحر مضارع با هنرمندی و ذوق موسیقیایی خود واژگانی را در زنجیرة کلام به¬کارمی¬برد که در پیوند و هماهنگ با وزن و محتواست. بحر هزج واگویه¬های دلی است که قدمت دیرینه در زبان پارسی دارد و حکایت از خون دل آهوی سرگردان در وادی عشق است؛ شیوة بیان و تکرارها از جهت عاطفی احساس همدلی و همزاد¬پنداری را در مخاطب برمی¬انگیزد. این پژوهش بر اساس روش کتابخانه¬ای-استقرایی انجام¬شده¬است. کلید واژه¬ها: وزن، عاطفة عرفانی، غزل حافظ، احساس، محتوا.