فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مصطفی چمران از شهدای اهل قلم دفاع مقدس است که در طول زندگی در آمریکا، لبنان و ایران، با نگارش دل¬نوشته¬های خود در قالب نیایش¬ها و جملات عارفانه، پایداری و مقاومت را به موضوع عرفان ارتباط داده¬است و تفسیر عارفانه¬ای از مسأله عشق خداوندی، دردمندی و شهادت¬طلبی دارد. در این مفاهیم، بن¬مایۀ «سوختن» ـ که در عرفان، تعبیری از عشق و فنا است ـ شاخصه سبک فکری اوست که می¬توان¬گفت مراحل مبارزه در اندیشه¬اش با مراحل سلوک عارفانه تعبیرشدنی است. در این مقاله با مطالعه کتابخانه¬ای، به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، بن¬مایۀ «سوختن» در دو کتاب «عارفانه¬ها» و «نیایش¬ها»ی او، در ارتباط با عرفان مبارزه¬جویانۀ وی سنجیده¬شده¬است و نتایج بررسی، نشان¬¬می¬دهد: بن¬مایۀ «سوختن» در آثار چمران، همسو با وادی طلب، عشق، فقر و فناء در مراحل سلوک عرفانی است و مراحل کمال شهید را از آغاز هدف مبارزه تا شهادت دربرگرفته¬است. توصیف¬هایش با تکرار بن¬مایه «سوختن» آغازشده و گویی چمران در راه پایداری و رسیدن به شهادت، حلاج¬گونه در اندیشه سوختن و خاکستر شدن است. همچون سالک راه طریقت با اندیشه وصال خداوندی با درد طلب به وادی عرفان و پایداری قدم¬گذاشته و در عشق خداوندی سوخته¬است. در بی¬نیازی از همه جهان، به مرتبه فقر و استغنا رسیده و سرانجام با شهادت به فنا و وصال با حق رسیده¬است. در مرحله طلب، خواهان سوختن است، در مرحله عشق، در عشق خداوندی می¬سوزد و در مرحله فقر و فنا، بی¬نیاز از جهان، در حق فانی می¬شود و در آتش عشق خاکستر می¬گردد.