فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بدون تردید، یکی از مسائل مهم در انسان¬شناسی سلوکی که همواره مدّنظر اربابان سلوک و هدایت¬گران این راه قرارگرفته¬است، مسأله لطیفه قلب بوده¬است، که شیخ شطّاح شیخ روزبهان بقلی (عارف قرن 6 ق ) آن را به¬طرز جامع و گسترده و عمیقی، بیان¬داشته¬است. وی از سرآمدان عرفای عصر خویش به¬شمار می¬رفته¬است اما کمتر کسی به عظمت مقام روحی او پی¬برده¬است. نوشتار حاضر به این پرسش پرداخته¬است که: پس از برطرف¬کردن حجاب طبع و نفس و عقل، چگونه می¬توان به لطیفه قلب معنوی دست یافت؟ مقصود از قلب هم در اینجا، حقیقت قلبی مساوق حقیقت انسانی نیست ، بلکه منظور لطیفه قلبی است که مرتبه¬ای از مراتب انسانی است. بنابراین، طبق نظر شیخ روزبهان، لطایف انسانی عبارتند از: طبع، نفس، عقل، قلب، روح، سرّ و سرالسّر. یعنی: از عالم یا لطیفه طبع شروع¬شده و به لطیفه «سرّالسّر» ختم¬می¬شود. در مقاله حاضر اسرار لطیفه قلب از دیدگاه شیخ روزبهان به¬گونه ای ساده بیان¬شده¬است که هر طالب راهی شیفته رسیدن به آن شود و با زبان تمثیل¬ها و رمزهای شیخ بیشتر آشناشود. تقسیم¬های پانزده¬گانة قلب که شیخ روزبهان به شرح آن¬ها پرداخته¬است، درواقع اسراری است که شیخ پرده از روی آن¬ها برداشته¬است و به رهپویان نوید سیر در عوالم غیب و رسیدن به سعادت ابدی را می¬دهد.