فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از شاخه‌های عرفان اسلامی در مکتب‌های عرفان شیعی قابل¬مطالعه است. در میان آن‌ها طریقت حروفیه که به همت فضلّ‌الله استرآبادی یا حروفی (شهادت 804 ق.) تأسیس شده، جهان¬بینی خاصی بر اساس حروف تدوین¬نمود. یکی از دیدگاه‌های خاص آن‌ها «وحدت وجود بالحروف» است که به¬خوبی مطالعه¬نشده¬است و مخالفت‌‌هایی با حروفیه را در پی داشته¬است. در این مقاله با روش تحلیل عقلی و با استناد به منابع اولیۀ حروفیه، نگاهی دیگر به دیدگاه آنان ارائه¬می‌دهد و با ریشه‌یابی نظریۀ وحدت وجود در عرفان اسلامی به بررسی ادعای حروفیه می‌پردازد و با استناد به فضایی که این مکتب در آن پرورش یافته¬است به خوانشی جدید از نظریه آنان می‌پردازد و به این نتیجه می‌رسد که نظریۀ وحدت وجود در عرفان اسلامی تاریخی مستمر و پرمایه دارد که یک فصل از آن را باید در عرفان شیعی و طریقت حروفیه پیداکرد که از اصول خود تخطی¬نکرده، بلکه از حروف و اعداد برای بیان همان اندیشه بهره¬گرفته¬است.