دیدگاه عرفانی ابن عربی درباره طبیعت و نتایج آن برای مقابله با بحران زیست محیطی
نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه وعرفان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران. نویسنده مسئول: N.Sophia1388@gmail.com
2 دانشجوی دکتری عرفان اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران.
doi
https://doi.org/10.71502/mysticism-2026-1226448چکیده
طببعت و محیط زیست به¬عنوان موهبتی الهی در اختیار بشر قرارگرفته¬است و برای مسلمانان سراسر جهان، قرآن، حدیث و سنت به¬عنوان پیامهای معتبر برای راهنمایی معنوی و رفتاری در مورد چگونگی واکنش انسان برای حفاظت از محیط زیست و سلامت شناخته¬میشوند. اندیشمندان و عرفای مسلمان نیز با استناد به این منابع مباحثی را مطرح¬نمودهاند که میتواند راهگشای حفاظت از طبیعت و محیط زیست با رویکرد عرفانی باشد. این پژوهش با هدف بررسی دیدگاه عرفانی ابن عربی درباره طبیعت و نتایج آن برای مقابله با بحران زیست¬محیطی انجام¬شده¬ و در شمار مطالعات اسنادی و کتابخانه¬ای از نوع توصیفی است. در این پژوهش، اطلاعات از طریق مراجعه به آرای ابن عربی و کتابها و مقالاتی که در مورد دیدگاه عرفانی- زیست¬محیطی نوشته¬شدهاند ب¬دست¬آمده¬است. نتایج پژوهش نشان¬داد که در خوانش ابن عربی از هستی، مفهوم تجلی قابلیت بالایی در اخلاق زیست¬محیطی دارد. اندیشههای ابن عربی درباره تجلّی خدا در طبیعت ادامه اندیشههای پیشین است، اما ابن عربی تأکید بیشتری به طبیعت مینماید و اندیشه خود را با تجلی الهی در طبیعت با بسط بیشتری توضیح¬میدهد. از نظر ابن عربی طبیعت مجرای فیض خداوند است. مشارکت فعال انسان در دنیای معنوی باعث ورود نور به قلمرو طبیعی میشود. به دلیل رابطه صمیمی انسان با طبیعت، حالت درونی انسان در نظم بیرونی اشیا منعکس¬میشود. اندیشههای ابن عربی درکی از وجود مظاهر خداوند در طبیعت را ارئه¬میدهد که میتواند به دلیل جایگاه آن به¬عنوان مظهرخداوند، زیربنای ضرورت حفاظت از طبیعت باشد.