راه‌های نفوذ داستان‌های بودایی در ادبیات عرفانی فارسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه ادیان و عرفان ، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه ادیان و عرفان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده مسئول: Mr.Esfandiar@iau.ac.ir

3 استادیار گروه تاریخ، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71502/mysticism-2026-1226675
چکیده

چکیده آیین بودا، به¬عنوان یکی از کهن‌ترین و تأثیرگذارترین مکاتب فکری و معنوی جهان، نه¬تنها در هند، زادگاه خود، بلکه در سراسر جهان گسترش¬یافته و تأثیرات عمیقی بر فرهنگ، فلسفه و ادبیات ملل مختلف گذاشته¬است. این مقاله به بررسی ظهور و گسترش آیین بودا در هند و سپس در جهان ایرانی و تأثیرات آن بر فرهنگ و ادبیات فارسی می‌پردازد. ابتدا، به ریشه‌های آیین بودا در آیین هندو و نقش گئوتمه بودا به¬عنوان یک مصلح مذهبی اشاره¬می‌شود. در ادامه، به نقش کانون پالی به¬عنوان مجموعه‌ای از متون مقدس بودایی و تأثیرات ادبی و عرفانی آیین بودا بر ادبیات فارسی، به‌ویژه در آثار عرفانی مانند مثنوی مولوی و حدیقه سنایی، پرداخته¬می‌شود. این مقاله نشان¬می‌دهد که آیین بودا نه¬تنها به¬عنوان یک مکتب مذهبی، بلکه به¬عنوان یک جریان فرهنگی و فکری، تأثیرات عمیقی بر جهان ایرانی و ادبیات فارسی گذاشته¬است. این تأثیرات در قالب داستان‌ها، تمثیل‌ها و مفاهیم عرفانی، در آثار ادبی فارسی بازتاب¬یافته و به غنای فرهنگی و معنوی این سرزمین افزوده¬است.