حضرات خمس در اندیشه امام خمینی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری عرفان دراندیشه امام خمینی(ره)، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. نویسنده مسئول: farajollah.barati@yahoo.com
3 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
doi
چکیده
حضرات خمس بهعنوان یکی از مفاهیم اساسی در فلسفه اسلامی، در اندیشه امام خمینی (ره) ابعاد عمیق و ویژهای پیدامیکند. امام خمینی در آثار فلسفی، عرفانی و کلامی خود، مراتب مختلف هستی را به پنج مرتبه یا "حضرات خمس" تقسیم¬کردهاند که در هریک از این مراتب، حقیقت الهی بهطور متفاوت و تدریجی تجلی¬میکند. این پنج مرتبه عبارتند از: عالم عقل، عالم مثال، عالم ماده، عالم ملکوت و عالم قدس. امام خمینی با استفاده از این مراتب، به تحلیل رابطه انسان با خداوند، مراحل سلوک عرفانی و فرآیند تکامل معنوی پرداختهاند. در اندیشه امام خمینی، حضرات خمس بهعنوان تجلیات مختلف خداوند در مراتب هستی، نقش کلیدی در درک انسان از حقیقت و رشد معنوی او دارند. امام خمینی بهویژه بر این نکته تأکیددارند که در سیر سلوک عرفانی، انسان باید از مراتب پایینتر هستی بهتدریج به مراتب بالاتر و تجلیات عالیتر خداوند دست¬یابد. این حرکت از عقل به مثال، از مثال به ماده و از آن به عالم ملکوت و قدس، بیانگر مسیر تکامل انسان و نزدیک شدن به حقیقت الهی است. در این تحقیق، علاوه بر بررسی فلسفی و کلامی حضرات خمس، تأثیر آن بر سلوک عرفانی فرد و تحولات اجتماعی در پرتو اندیشه امام خمینی مورد توجه قرارگرفته¬است. همچنین، مقاله به ارتباط نظریه حضرات خمس با آموزههای ولایت فقیه و نقش آن در تحقق عدالت اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران پرداخته¬است.
