خوانش ترامتنی تأثیرپذیری شهریار از مولوی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. نویسنده مسئول: hrezafarzi@gmail.com
3 استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.
doi
چکیده
مطالعات بینامتنی بیانگر این مسأله است که متون مختلف چگونه و به چه میزان در شکل¬گیری یکدیگر نقش دارند. و با تبیین شیوههای تکثیر متون، به فرایند رمزگشایی از متون و پی بردن به دلالت-های معنایی آن¬ها کمک¬می¬کند. ژرار ژنت با گسترش و نظام¬مندکردن آرای منتقدان قبل از خود، روابط بین متون را بررسی¬کرد و با رویکردی ساختارگرا روابط بینامتنی را با تمام جزئیات آن بررسی و تبیین¬کرد و مجموعه این روابط را «ترامتنیت» نامگذاری¬کرد. شهریار، از شاعران یزرگ و معروف معاصر، در سرودن اشعار خود توجه زیادی به متون مختلف –بویژه شاعران بزرگ کلاسیک فارسی- داشته¬است، به¬گونه¬ای که حضور و تأثیر متون مختلف را در متن اشعار او به گونه های مختلف می توان مشاهده کرد. در این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از نظریه ترامتنیت ژنت، روابط بینامتنی اشعار شهریار با آثار مولوی بررسی¬شده¬است. شهریار در ساختار و محتوای اشعار خود، آگاهانه با آثار مولوی –بویژه مثنوی- پیوند بینامتنی ایجادکرده و از آن¬ها بهرهمند¬شدهاست. نتایج پژوهش بیانگر این است که در روابط بینامتنی شهریار و مولوی، از میان محورهای پنجگانۀ ژنت، برای فرامتنیت و سرمتنیت مصداقی وجودنداشت و مقاله دربردارنده روابط بینامتنی در سه محور بینامتنیت، پیرامتنیت و بیش¬متنیت است که شواهد و مصداق¬های هر سه مورد به¬دقت استخراج و تحلیل شده¬است.