فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده جستار پیش‌رو با عنوان: نواندیشی دینی با تأثیر از سروده‌های عرفانی فارسی (با تأکید بر مدارا و کثرت‌گرایی) در نظر داشته¬است تا با شیوۀ تحلیلی- توصیفی شاخصه‌های نواندیشی یا روشنفکری دینی در ایران سدۀ حاضر را مورد مطالعه قرارداده و با تطبیق این شاخصه‌ها با آرا و اندیشه‌های ادیبان و سخنوران عارف مسلک، میزان همراهی و همسویی این دو نحلۀ فکری را، با متغیرهای یادشده، به نظر خواننده برساند و به این طریق نشان¬دهد که جریان نواندیشی دینی ـ که نمایندگان گونه‌گونی از: مکلّا و معمّم در ایران داشته ـ در کنار تأثیر از گفتمان‌های فلسفی غرب، از عقاید متصوفۀ اسلامی در حوزۀ معرفت شناختی نیز وام‌ها ستانده¬است. در این میان، جریان نواندیش، بیش از هر مؤلفه‌ای از جهت رواداری (و در نتیجه مدارا با دیگران) و نیز عقیده به چندصدایی (به¬جای تک¬صدایی و قرائت واحد از دین)، از ساختار فکری «اهل معنا» متأثر بوده¬است. هر دو نحلة فکری بر این باورند که با رواداری و پذیرش صداهای مختلف، ضمن این که عقیده به توحید حقیقی پاس داشته¬شده، اختلافات و منازعات ایدئولوژیک نیز ازمیان¬برخاسته و در سایة همین اندیشه، بشر بهتر می‌تواند سعادت دنیا و آخرت خود را تأمین¬نماید. باری، آنچه هر دو نحله را ـ در فراخوانی شاخصه‌های گفته¬شده ـ قدری از یکدیگر متمایزمی‌سازد، خاستگاه این شاخصه‌هاست، که در عارفان، عمدتاً، نگاه توحیدی (وحدت وجود بر مذهب تجلی) و در نواندیشی دینی، نگاه جامعه‌شناختی (دوری از تعصب و منازعه) می‌باشد.