فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سعیدالدین فرغانی به عنوان یکی از برجسته‌ترین نمایندگان مکتب عرفانی ابن عربی، درباره‌ جایگاه عالم ارواح در سیر انسان در قوس نزول، مباحث دقیق و مفصلی را مطرح¬کرده که تا حد زیادی هم با برخی نظامات فلسفی همخوان است و هم شواهدی از نصوص دینی برای آن می‌توان-یافت. ازنگاه فرغانی نقطه‌ آغاز سیر نزولی انسان از عالم ارواح آغازمی‌شود که در ابتدا به¬صورت روحی واحد است و در مراتب فروترِ هستی تکثرمی‌یابد. فرغانی برای روح سه مرتبه قائل است که مرتبه‌ والای آن موطنش عالم ارواح است و مرتبه‌ فروتر آن بعد از تعلق به بدن و توسط نفس حیوانی ایجادمی‌شود. برخی روایات را که عده‌ای از دانشوران به حضور ارواح جزئی متشخص انسان‌ها در عالم ارواح تفسیرکرده‌ان ، فرغانی آن¬ها را یا به تعین و تقدیر علمی آنان در لوح محفوظ و یا به حضور انسان‌ها در عالم ذر که از دیدگاه او عالم مثال است، تأویل کرده¬است و نتیجه آنکه از نگاه فرغانی، حضور ارواح جزئی متشخص انسانی در عالم ارواح و پیش از تعلق به ابدان مثالی (در عالم ذر) یا ابدان مادی (در عالم دنیا) ثابت¬نمی‌شود، اگرچه فرغانی درباره‌ برخی ارواح کلی قائل به حضور انسان در عالم ارواح شده¬است.