کاربرد آموزش از طریق مثال در ادبیات عرفانی
نویسندگان
1 استادیار زبان وادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. fmoradi@cfu.ac.ir
doi
چکیده
مَثَل و مثال وتمثیل از مشابهت یاری میگیرند تا مطلبی را ملموستر انتقال داده و بلکه آموزش دهند. این ابتکار که از مشابهت بر تقریب به ذهن استفاده شود ابتدا در کتابهای آسمانی چون تورات و انجیل وقرآن کریم آمده است و آموزهای آسمانی به شمار میآید که در همۀ علوم، بویژه در ادبیات ظهوری هنرمندانه پیدا میکند و در ادبیات عرفانی که با معنویت و باطنگرایی همراه است جلوهای درخشانتر پیدا میکند. در این پژوهش با تکیه بر جنبۀ عرفانی تمثیل از مبانی مثل و مثال تا جایگاه آن در قرآن کریم تحلیلهایی ارائه میگردد و از نخستین نمونۀ تمثیل در ادبیات عرفانی که کتاب مقاماتالقلوب از ابوالحسین نوری (متوفی 295ق.) باشد و سراسر تمثیلی است جنبههای مختلف آموزش با مثال و تمثیل نشان داده شود. این تحقیق با شیوۀ تحلیلی ـ توصیفی و با استناد به روش کتابخانهای، منابع دست اول ادبیات عرفانی را کاوش مینماید. نتیجۀ این مطالعه نشان میدهد که عارفان برای آموزش دریافتهای غیرمادی و معنوی خود ناچار شدهاند از زبان تمثیلی استفاده کنند و امور غیرمحسوس را با مثال به محسوس نزدیک و قابل درک نمایند.
