فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معرفت اسماء و صفات الهی یکی از اساسی¬ترین و مهمترین دستاوردهای معرفتی عارفان اسلامی است و این اهمیت تا به آن جاست که به عرفان گاهی علم¬الاسماء نیز می¬گویند. در این میان عارفان در آثار خویش بسیار به شرح چیستی و چونی اسماءالله پرداخته¬اند و از زوایای گوناگون و با توصیفات متعدّد و با تقسیم¬بندی¬های متنوّع به بحث دربارۀ آن پرداخته¬اند و آن¬ها را در آثار خویش به کار گرفته¬اند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی درصدد است پس از استخراج و واکاوی اسمای الحسنی در روح-الارواح سمعانی، اصطلاحات به کار رفته را با کاربرد اسمای الهی در کشف¬الاسرار میبدی مقایسه کند و نشان دهد که شباهت¬ها و تفاوت¬های این اسامی از نظر محتوایی در این آثار کدامند. بر اساس یافته-های پژوهش، سمعانی و میبدی هر یک بر اساس ذوق عرفانی و ادبی خود، به تشریح اسماءالله پرداخته¬ و از زوایای گوناگون و با توصیفات متعدّد و با تقسیم¬بندی¬های متنوّع به بحث دربارۀ آن مبادرت ورزیده¬اند و آن¬ها را در آثار خویش به کار گرفته¬اند. این دو شخصیت در تبیین و تحلیل اسماء الهی علی¬رغم شباهت¬های زیاد، در مواضعی با هم اختلاف دارند که ناشی از برداشت¬های ذوقی و عرفانی آن¬هاست. در این بین تاثیرپذیری میبدی در تفسیر خود از روح¬الارواح سمعانی قابل انکار نیست. نکتۀ قابل توجّه آنکه میبدی سعی داشته تا اسماء الهی را به فارسی سره معنی کند که در این امر تاحدود زیادی موفّق بوده است. امّا سمعانی کمتر به این امر توجّه داشته است و بیشتر از برابرهای عربی استفاده کرده است.