بازتاب ابعاد اجتماعی عرفان و تصوف دراسرارالتوحید
نویسندگان
1
2
3
doi
چکیده
تصوف اسلامی که در آغاز با رویکردی زاهدانه و مبتنی بر آداب ریاضت منشانه پا گرفت، آرام آرام و برابر مقتضیات زمان به موضوعات نظری روی آورد و «اخلاص در نیت» و «عشق و محبت» را به عنوان مباحث محوری مورد توجه و تأکید قرار داد. این رویکرد تازه موجب شد تا تعالیم صوفیه در پیوند با جامعه از صورتی کاربردی تر برخوردارشود. از این رو در ایران و به ویژه خراسان دراواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری، به عرفایی چون ابوسعید ابوالخیر و تعالیم ایشان روبه رو می شویم که با توجه به آشفتگی های سیاسی و مذهبی، غارت و دیگر نابسامانی های اجتماعی، از میان مشایخ متعصب و ریاکار، ابوسعید، عارف مردمی ظهور کرد و با رفتار و گفتار محبت آمیز، با تساهل و مردمداری و با تکیه بر کرامات خویش توانست در رفتار فردی و اجتماعی مردمان آن عصر تأثیری شگرف بر جای گذارد. لذا با توجه به اهمیت ابوسعید ابوالخیر به عنوان یکی از عرفای نامدار و تأثیرگذار در جامعه خود به ویژه در جو حاکم آن عصر، این پژوهش کوشیده است تا با بهره گیری از روش اسنادی و بر اساس تحلیل گفتمان و محتوایی به تبیین رابطه علٍّی و معلولی بین متن کتاب اسرارالتوحید و سیاست گذاری های عرفان و تصوف دراجتماع بپردازد