تحلیل نظام معنایی و رمزی گلشن راز
نویسندگان
1
2
3
4
doi
چکیده
کتاب گلشن راز اثر شیخ محمود شبستری یکی از مهمترین متون عرفانی قرن هشتم هجری است که در پاسخ به پرسشهای عرفانی صوفیان خراسان نوشته شده و از دیرباز مورد توجه عرفا، شارحان و پژوهشگران قرار گرفته است. این اثر از جنبههای گوناگون، از جمله زبان رمزی، ساختار نمادین، و بنیانهای معرفتی وحدت وجود، حائز اهمیت است. زبان شاعر در این اثر، زبانی تأویلپذیر، چندلایه و سرشار از اصطلاحات عرفانی و اشارات رمزی است که درک آن نیازمند آشنایی با نظام اندیشهای عرفان اسلامی و مفاهیم کلیدی همچون وجود، نفس، عقل، شهود و فناست. در این مقاله، تلاش شده است با نگاهی تحلیلی و معناشناختی، ساختار رمزی و نظام معنایی این اثر عرفانی کاویده شود. ابتدا جایگاه و هدف شبستری از نگارش اثر بررسی شده، سپس ساختار پرسش و پاسخ منظوم تحلیل گردیده، و در نهایت، مهمترین مضامین مطرحشده مانند وحدت وجود، معرفت نفس، مراتب هستی و سلوک عارفانه تحلیل شده است. یافتهها نشان میدهد که شبستری با استفاده از زبانی نمادین، نظامی منسجم از معرفت عرفانی بنیان نهاده که تا امروز نیز قابلیت تأویل و خوانشهای تازه دارد. مقاله حاضر میکوشد پیوند میان فرم، محتوا و رمزگان معنایی در گلشن راز را با رویکردی تحلیلی آشکار سازد.
