بازسازی تغییرات اقلیمی گذشته در زاگرس مرکزی با استفاده از پراش پرتو ایکس (XRD)

نویسندگان

1 سازمان آب و برق خوزستان، اهواز، ايران

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر

3 هیات علمی گروه آب، دانشگاه لرستان

4 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان، سپیدان، ایران

doi
10.82476/jwe.2025.1219959
چکیده

دیرینه‌اقلیم‌شناسی ابزاری مؤثر برای درک تحولات اقلیمی گذشته و پیش‌بینی شرایط آینده است. در این تحقیق، تغییرات اقلیم و بارش در زاگرس مرکزی با استفاده از داده‌های ایزوتوپی یک استالاگمیت از غار مغار (خرم‌آباد، لرستان) مورد بررسی قرار گرفت. نمونه استالاگمیت انتخاب‌شده به روش‌های مختلف از جمله آنالیز ایزوتوپی پایدار (δ¹⁸O و δ¹³C)، آزمایش XRD و سن‌سنجی U/Th تحلیل شد. نتایج نشان داد روند مقادیر δ¹⁸O طی حدود ۵۵۰ هزار سال گذشته افزایشی بوده که بیانگر حرکت اقلیم منطقه به‌سمت شرایط خشک‌تر و کاهش بارندگی است. همچنین داده‌های حاصل حاکی از وجود تناوب‌های ترسالی و خشکسالی در مقیاس‌های زمانی متفاوت بوده که با چرخه‌های یخچالی و بین‌یخچالی همخوانی دارد. بررسی کیفیت آب و ساختار معدنی نمونه نیز صحت تشکیل استالاگمیت در شرایط تعادل ایزوتوپی را تأیید کرد. یافته‌های این مطالعه با دیگر سوابق اقلیمی منطقه‌ای و جهانی مقایسه شد و همگرایی قابل توجهی نشان داد. در مجموع، نتایج تحقیق حاضر با ارائه نخستین داده‌های مبتنی بر غارسنگ در زاگرس مرکزی، گامی مهم در پرکردن خلأ مطالعات دیرینه‌اقلیم در ایران محسوب می‌شود.