فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تولید اولیه خالص (Net Primary Production, NPP ) از شاخص‌‌های مهم ارزیابی توان تولید بوم‌سازگان‌‌ها است که به‌شدت تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار دارد. پژوهش پیش‌رو با هدف بررسی اثر تغییر اقلیم بر روند و حساسیت NPP در ناحیه رویش هیرکانی با استفاده از داده‌های طولانی‌مدت (31ساله) ایستگاه‌‌‌‌های هواشناسی گرگان، قائم‌شهر، بابلسر، نوشهر، رامسر، انزلی و آستارا، در بازه زمانی 1987 تا 2017 میلادی (1365 تا 1396) انجام شد. NPP با استفاده از مدل اقلیم‌مبنای سینتتیک برآورد شد و ارزیابی روند آن و نیز روند عوامل اقلیمی با استفاده از آزمون من- ‌‌کندال انجام شد. نتایج نشان داد که میانگین دمای سالانه در تمام ایستگاه‌‌های مورد مطالعه، روندی افزایشی و معنی‌‌دار داشت، درحالی‌که روند بارندگی سالانه در هیچ‌یک از ایستگاه‌‌ها معنی‌‌دار نبود. میانگین سالانه NPP در ناحیه رویشی هیرکانی 10/6 تن در هکتار در سال (انحراف معیار 1/91±) برآورد شد. بیشترین و کمترین مقدار NPP به‌ترتیب مربوط به ایستگاه‌‌های انزلی و گرگان بود که به‌ترتیب 13/42(انحراف معیار 1/38±) و 7/6 (انحراف معیار 1±) تن در هکتار در سال تخمین زده شد. مقدار NPP از شرق به غرب ناحیه هیرکانی تا ایستگاه انزلی به‌صورت افزایشی برآورد شد. ضریب حساسیت NPP نسبت به دما در کل ناحیه، 0/5 برآورد شد. این عدد نشان می‌‌دهد که در صورت افزایش دما به‌ مقدار تقریبی 0/6 درجه، NPP سالانه می‌‌تواند نزدیک به 0/2 تن در هکتار در سال ‌‌افزایش یابد. ‌‌نتایج این پژوهش می‌تواند در ‌‌برنامه‌‌ریزی برای استفاده از خدمات بوم‌سازگان‌‌ها ‌‌استفاده شود.