تببین الگوی مشاورهای پیشگیری از انتقال آزردگیهای روانی والدین به فرزندان نوجوان: یک نظریهی داده بنیاد
نویسندگان
1 استاد، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 استادیار روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.30486/jsrp.2022.1951376.3353چکیده
این پژوهش با هدف تعیین ویژگیهای فرآیندی، فنی و محتوایی الگوی مشاورهای پیشگیری از انتقال آزردگیهای روانی والدین به فرزندان نوجوان صورت گرفت. مطالعه از نوع کیفی، با رویکرد نظریه داده بنیاد و از طریق نمونهگیری هدفمند و نظری انجام شد. جامعهی موردپژوهش از بین والدین ۳۵ تا ۵۰ سال دارای فرزند نوجوان ساکن شهر تهران انتخاب شدند كه بهصورت داوطلبانه در مصاحبه حضور پیدا کردند. با استفاده از مصاحبه عمیق و نیمهساختاریافته، دادهها جمعآوری و پس از تحقق اشباع نظری در مصاحبهی هجدهم، بهمنظور تحلیل دادهها از روش گلیزر استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیهوتحلیل دادهها در چهار مؤلفهی آزردگیهای ناشی از فضای ارتباطی، آزردگیهای ناشی از تعاملات، آزردگیهای ناشی از شیوهی تربیتی و آزردگیهای ناشی از موقعیت معیشتی به همراه عوامل ادراک آن دستهبندی گردید. سپس براساس دادههای بهدستآمده، الگوی مشاورهای پیشگیری از انتقال آزردگیهای روانی والدین به فرزندان در قالب شش فرایند شامل اﯾﺠﺎد راﺑﻄﻪ همدلانه و توأم با اعتماد؛ سنجش و ارزیابی؛ مواجهه با مقاومتها؛ آگاهیبخشی؛ مطرح کردن هستیشناسی جدید با تأکید بر اصل انتخاب آگاهانه و مسئولیتپذیری؛ عمل براساس دیدگاه جدید و استحکامبخشی طراحی گردید. با توجه به یافتهها، در الگوی حاصله، انتظار می¬رود فرد بتواند گستره¬ی تجارب زیسته خود را از یک منظر رشدی و بر اساس یک هستیشناسی متفاوت، مورد بازبینی قرار داده و ضمن برطرف کردن آزردگیهای تجربه شده، فرزندپروری سالمتری را مبتنی بر اصلاح چرخه¬ی انتقال آزردگی از خانواده مبدأ ترسیم نماید.