طراحي و اعتبار سنجي برنامه تنظيم هيجان خانواده محور و اثربخشي آن بر کنش¬هاي اجرايي و سطوح همدلي نوجوانان 14تا 18 ساله داراي اختلال نافرماني مقابله¬اي

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان اشتثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه روانشناسی استثنایی عمومی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روانشناسی استثنایی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

doi
10.30486/jsrp.2022.1951014.3346
چکیده

هدف از اين پژوهش طراحي و اعتبار سنجي برنامه تنظيم هيجان خانواده محور و اثربخشي آن بر کنش­هاي اجرايي و سطوح همدلي نوجوانان 14تا 18 ساله داراي اختلال نافرماني مقابله­اي بود. طرح پژوهشي نيمه آزمايشي از نوع پيش آزمون – پس آزمون و پيگيري با گروه کنترل بود. جامعۀ آماري اين پژوهش شامل تمامي نوجوان 14-18 ساله مبتلا به اختلال نافرماني مقابله­اي شهر تهران در نیمسال اول 1400-1401 بود. حجم نمونه شامل 32 نفر (16 نفر گروه آزمايش و 16 نفر گروه گواه) از جامعه آماري به شيوه نمونه­گيري در دسترس انتخاب شده و در دو گروه گواه و آزمايش جايدهي شدند.  براي گروه آزمايشي، برنامه تدوين شده تنظيم هيجان خانواده محور اجرا شد در حاليکه گروه کنترل هيچ آموزشي دريافت نکردند. ابزار پژوهش شامل مقياس مشکلات رفتاري نوجوانان (Achenbakh, 1991)، مقياس کنش­هاي اجرايي کودکان و نوجوانان (Barkley, 2012) و پرسشنامه همدلي کودکان و نوجوانان (Overgaauw et al, 2017) بود. داده ها با استفاده از روش­هاي آمار توصيفي و آزمون تحليل واريانس با اندازه­گیری مکرر مورد تحليل قرار گرفت. نتايج  نشان داد که مداخله تنظيم هيجان خانواده محور بر کنش­هاي اجرايي و سطوح همدلي در مراحل پس­آزمون و پيگيري تاثير معني­دار داشته است (001/0P<).يافته­هاي اين پژوهش اطلاعات مفيدي را در ارتباط با برنامه تنظيم هيجان خانواده محور فراهم مي­کند و مشاوران و روانشناسان مي­توانند براي بهبود کنش­هاي اجرايي و سطوح همدلي در نوجوانان داراي اختلال نافرماني مقابله­اي از اين مداخله استفاده نمايند.