ساخت و اعتباریابی پرسشنامۀ ایرانی قانون‌گریزی در زندان

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی، سازمان آموزش و پرورش، اردکان، یزد، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

doi
10.71610/psych.2025.1203438
چکیده

قانون‌گریزی درزندان یکی ازمسائل مهم در مدیریت زندان‌هاو بازپروری مجرمان است.با توجه به نبود ابزارهای بومی برای سنجش این پدیده در ایران، این مطالعه با هدف ساخت و اعتباریابی پرسش‌نامۀ قانون‌گریزی در زندان درمیان زندانیان مرد زندان اردکان در سال 1402 انجام شد.این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نوع مطالعات پیمایشی است.نمونه‌گیری به روش در دسترس انجام شدو 244 زندانی مرد به پرسش‌نامه‌های پژوهش شامل تفکر جنایی والترز(2006)وخودکنترلی تانجی(2004)، پاسخ دادند.سؤالات پرسش‌نامه با استفاده از مصاحبه‌های عمیق، بررسی منابع پژوهشی و نظرات خبرگان طراحی شد.روایی همگرا وواگرا با پرسش‌نامه‌های تفکر جنایی وخودکنترلی،و روایی سازه با تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی بررسی شد.پایایی نیز با آلفای کرونباخ ارزیابی گردید.تحلیل‌ها با استفاده از نسخه 26نرم‌افزار SPSSونسخه 24 نرم‌افزار AMOS انجام شد. پرسش‌نامه شامل 9 سؤال و دو عامل رفتارهای خرابکارانه و خشونت کلامی بودکه 307/63 درصد واریانس را تبیین کردند. روایی همگرا با تفکر جنایی(001/0>P؛ 589/۰=r) و روایی واگرا با خودکنترلی(001/0>P؛ 307/۰-=r)،تأیید شد.نتایج تحلیل عاملی تائیدی نشان داد تمامی بارهای عاملی بالای4/0 وشاخص‌های برازندگی مدل (058/0=RMSEA، 933/0=GFI و 928/0=CFI)، مناسب هستند.مقدار آلفای کرونباخ نیز برای رفتارهای خرابکارانه 849/0؛خشونت کلامی 762/0 و برای نمره کل قانون‌گریزی در زندان 853/۰ به‌دست آمد که نشان‌دهندۀ پایایی مناسب پرسش‌نامه است.پرسش‌نامۀ قانون‌گریزی در زندان ازروایی و پایایی مناسبی برخوردار است ومی‌تواند ابزاری معتبر برای سنجش رفتارهای قانون‌گریز در زندان‌های ایران باشد.