مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اجتناب شناختی و فرانگرانی در زنان دارای اضطراب سلامت

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

3 استادیار، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

doi
10.71610/psych.2026.1208856
چکیده

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اجتناب شناختی و فرانگرانی در زنان دارای اضطراب سلامت انجام شد. پژوهش نیمه‏آزمایشی با طرح پیش‏آزمون-پس‏آزمون با گروه‏های آزمایش و کنترل و دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی زنان دارای اضطراب سلامت مراجعه‏کننده به بیمارستان صیاد شهر گرگان در سال 1402 بود، که با نمونه‏گیری هدفمند تعداد 60 نفر انتخاب و به‏شیوه انتصاب تصادفی در سه گروه مساوی 20 نفری گمارش شدند. گردآوری داده‏ها با چک‏لیست اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه اضطراب سلامت (سالوسکیس و همکاران، 2002)، اجتناب شناختی (سکستون و دوگاس، 2008) و فرانگرانی (ولز، 2005) انجام شد. درمان پارادوکسی طی شش جلسه و درمان پذیرش و تعهد طی هشت جلسه برای گروه‏های آزمایش اعمال شد. داده‏ها با استفاده از آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه‏گیری‏های مکرر با نرم‏افزار آماری SPSS-v26 تحلیل شد. نتایج نشان داد که هر دو رویکرد درمانی بر کاهش نمرات اجتناب شناختی و فرانگرانی در آزمودنی‏های گروه‏های آزمایش اثربخش بود (05/0>P). همچنین، نتایج آزمون تعقیبی بن‏فرونی نشان داد که پارادوکس درمانی در مقایسه با درمان پذیرش و تعهد بر کاهش فرانگرانی در در زنان دارای اضطراب تأثیر بیشتری داشته است، اما بین میزان اثربخشی دو رویکرد درمانی بر کاهش اجتناب شناختی تفاوت معنادار نبود (05/0>P). با توجه به نتایج استفاده از مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد و پارادوکس درمانی می‏توانند موجب بهبود کارکردهای شناختی و رفتاری در مبتلایان به اضطراب سلامتی گردند.