مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اجتناب شناختی و فرانگرانی در زنان دارای اضطراب سلامت
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
3 استادیار، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
10.71610/psych.2026.1208856چکیده
این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اجتناب شناختی و فرانگرانی در زنان دارای اضطراب سلامت انجام شد. پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروههای آزمایش و کنترل و دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی زنان دارای اضطراب سلامت مراجعهکننده به بیمارستان صیاد شهر گرگان در سال 1402 بود، که با نمونهگیری هدفمند تعداد 60 نفر انتخاب و بهشیوه انتصاب تصادفی در سه گروه مساوی 20 نفری گمارش شدند. گردآوری دادهها با چکلیست اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه اضطراب سلامت (سالوسکیس و همکاران، 2002)، اجتناب شناختی (سکستون و دوگاس، 2008) و فرانگرانی (ولز، 2005) انجام شد. درمان پارادوکسی طی شش جلسه و درمان پذیرش و تعهد طی هشت جلسه برای گروههای آزمایش اعمال شد. دادهها با استفاده از آنالیز واریانس دوطرفه با اندازهگیریهای مکرر با نرمافزار آماری SPSS-v26 تحلیل شد. نتایج نشان داد که هر دو رویکرد درمانی بر کاهش نمرات اجتناب شناختی و فرانگرانی در آزمودنیهای گروههای آزمایش اثربخش بود (05/0>P). همچنین، نتایج آزمون تعقیبی بنفرونی نشان داد که پارادوکس درمانی در مقایسه با درمان پذیرش و تعهد بر کاهش فرانگرانی در در زنان دارای اضطراب تأثیر بیشتری داشته است، اما بین میزان اثربخشی دو رویکرد درمانی بر کاهش اجتناب شناختی تفاوت معنادار نبود (05/0>P). با توجه به نتایج استفاده از مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد و پارادوکس درمانی میتوانند موجب بهبود کارکردهای شناختی و رفتاری در مبتلایان به اضطراب سلامتی گردند.