فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مراکز آموزش عالی یک عامل کلیدی در فرآیند آموزشی هستند. مراکزی که مکان مناسبی داشته و در یک برنامه سیستماتیک طراحی شده‌اند، به شیوه‌ای مناسب و کارآمد به توسعه جامعه شهری کمک می‌کنند. با این حال، انتخاب مکان‌های مراکز آموزش عالی، از جمله دانشگاه آزاد، یک مسأله پیچیده است که شامل ارزیابی بسیاری می‌شود (فنی، سیاسی، اجتماعی، زیست‌محیطی و اقتصادی). هدف پژوهش: با توجه به وجود تعداد زیاد مراکز آموزش عالی در شهر بابل و نیز حضور تعداد بالای دانشجویان، پیاده‌سازی الگوی صحیح و مناسب استقرار مکان مراکز آموزش عالی برای پیشبرد و اثربخشی آن‌ها در سطح شهر ضروری است که خود ابزارها و تکنیک‌های جدیدی را می‌طلبد. روش شناسی تحقیق: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش و ماهیت، توصیفی - تحلیلی بوده که هدف اصلی آن، مکان‌گزینی فضاهای آموزش عالی، یافتن مکان بهینه برای ایجاد فضای آموزشی با در نظر گرفتن کاربری‌های همجوار است. برای حصول به آن، 15 معیار مکانی در قالب 5 پارامتر برای مکان‌گزینی پهنه‌های مناسب ایجاد مراکز آموزش عالی در شهر بابل مورد استفاده قرار گرفته‌اند. با استفاده از تحلیل تصمیم‌گیری چند معیاره سلسله مراتبی فازی، وزن نهایی آن‌ها در تهیه نقشه مکان‌یابی محاسبه گردید. بر این اساس و با اعمال وزن‌های هر یک معیارها در محیط ArcGIS، تناسب اراضی شهر بابل برای ایجاد مراکز جدید آموزش عالی با تأکید بر دانشگاه آزاد اسلامی مشخص شد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهر بابل واقع در شهرستان بابل استان مازندران است که از شمال به شهرستان بابلسر و دریای مازندران، از جنوب به رشته کوه‌های البرز، از غرب به شهرستان آمل و از شرق به شهرستان قائمشهر و ساری مرتبط است. این شهر دارای بافتی نامنظم (به‌ویژه در قسمت‌های مرکزی) بوده و از بعد کالبدی تنها در بخش‌های توسعه یافته اخیر در پیرامون شهر، نوعی بافت منظم را می‌توان مشاهده نمود. در این شهر 18 مرکز آموزش عالی (اعم از دانشگاه و مؤسسه‌های آموزش عالی) وجود دارد. یافته ها: بر اساس نظر خبرگان، معیار رعایت فاصله از پهنه‌های سیل‌خیز و یا سیل‌گیر با وزن نسبی 098/0 در اولویت اول و معیار ارزش زمین با وزن نسبی 035/0 در اولویت آخر تأثیرگذاری بر روی مکان‌گزینی بهینه مراکز آموزش عالی قرار گرفته است. با توجه به نقشه مکان‌گزینی کاربری آموزش عالی در شهر بابل، بیش‌ترین تناسب اراضی برای ایجاد این نوع کاربری در بخش جنوب غربی و غرب شهر و در محدوده شهرک‌های فرهنگیان، نیلوفر، آزادگان، طالقانی و اندیشه و همچنین موقعیت فعلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمای بابل می‌باشد. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر می توان گفت که سه نکته مهم در مکان گزینی واحدهای دانشگاهی با رویکرد توسعه پایدار حائز اهمیت است: اول) شناسایی اثرات مؤلفه‌های مکان یابی و توزیع فضایی مرکزآموزش عالی . دوم) شناسایی اثرات مؤلفه‌های رضایت‌مندی ذی نفعان از مرکز آموزش عالی. سوم) شناسایی اثرات مؤلفه‌های مکانی مکان گزینی مرکزآموزش عالی.