بررسی کیفی منابع آب های سطحی در جهت دستیابی به کشاورزی و منابع طبیعی پایدار(مطالعه موردی: رودخانه مرزی ارس)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.30495/jrnr.2023.72524.10287چکیده
از آنجایی که بخش کشاورزی مصرفکننده اصلی آب در کشور است، دستیابی به کشاورزی پایدار بدون در نظر گرفتن مسایل زیست محیطی ممکن است در درازمدت مخاطراتی را به دنبال داشته باشد، لذا کمّیت و کیفیت آبهای سطحی در کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش با هدف پایش کیفی منابع آبهای سطحی برای دستیابی به کشاورزی و منابع طبیعی پایدار، به بررسی محدوده مطالعاتی حوضه آبریز رودخانه ارس پرداخته است. بالغ بر 100 نمونه برداشت شده از 9 ایستگاه رودخانه ارس، حدفاصل روستای یایچی کشور آذربایجان تا نزدیک دریاچه سد ارس، از مهر ماه 1397 تا مرداد ماه 1398 با استفاده از شاخص کیفیت آب کشاورزی ویلکوکس و نرمافزار Grapher مورد بررسی، طبقهبندی و ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد نمونهها در دیاگرام شولر در محدوده قابل قبول بوده، اما میبایست برای شرب، سایر عناصر موثر نیز مورد بررسی قرار گیرد. کمترین میزان نسبت جذب سدیم در خرداد ماه (1/40میلیگرم بر لیتر) و بیشترین مقدار آن در آبان ماه (3/43 میلیگرم بر لیتر) میباشد. همچنین میزان هدایت الکتریکی آب در خرداد ماه (840 میکروزیمنس بر سانتیمتر) کمترین و در مهرماه (1375 میکروزیمنس بر سانتیمتر) بیشترین مقدار به ثبت رسیده است. بر اساس دیاگرام ویلکوکس، کلیه نمونهها در محدوده کیفیC۳S1بوده و جز آبهای شور بهشمار میروند. علیرغم بالا بودن سطح شوری در نمونههای این رودخانه، طی بازه زمانی مورد بررسی جهت کاربری کشاورزی تفاوت معنیداری در روند کیفی ایستگاهها مشاهده نشد، لیکن باید تمهیدات لازم در استفاده از این آبها بهعمل آید.