شناخت و تحلیل جریان های توسعه زیربنایی (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان های استان خراسان شمالی)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
چکیده
مقدمه: از جمله نشانه¬های عدم توسعه، وجود نابرابری و جنبه¬های مختلف آن است که برای رصد آنها باید نحوه توزیع شاخص¬های توسعه در سطوح مختلف را در نظر بگیریم. مطابق با رهیافت پرومته؛ در کنار مفاهیم اولویتبندی، سطحبندی، پهنهبندی، رتبه و ردهبندی گزینهها؛ میتوان از مفهوم "جریانبندی مکان-ها" بهره برد. هدف پژوهش: شناخت و تحلیل جریان¬های توسعه زیربنایی در نواحی روستایی شهرستان¬های استان خراسان شمالی است. روش تحقیق: در پژوهش توصیفی- تحلیلی حاضر، برای ارزیابی شهرستانهای استان خراسان شمالی به لحاظ شاخصهای توسعهمندی زیرساختهای انرژی و ارتباطات نواحی، از تکنیک پرومته 2 استفاده شده است. شاخصهای مستخرج شده از منابع رسمی منتشر شده به صورت نسبت تنظیم شدهاند و برای وزندهی به آنها از روش تحلیل شبکهای استفاده شده است. در رویکرد پژوهش و با استفاده از ابزارVP، ارزیابی و دید یکپارچه نسبت به شاخصهای توسعه و شهرستانهای استان (به مثابه گزینهها)، مطابق با تحلیلهای GAIA و GAIAWEB عملی میشود. لذا از نرمافزارهایVisual PROMETHEE وSuper Decisions برای تحلیل دادهها استفاده شده است. قلمرو تحقیق: منطقه مورد مطالعه نواحی روستایی خراسان شمالی است. یافته¬ها: در راستای متوازن نمودن توسعه فضایی، نظام برنامه¬ريزي اهميت بسزايي در ايجاد تعادل در مناطق دارد، بايد تلاش¬هايي درجهت رفع نارسائي¬هاي نظام برنامه¬ريزي و انطباق آن با برنامه¬ريزي مناطق صورت گيرد. نظام برنامهريزي بخشي و تمركزگرا بدون در نظر گرفتن توانها، پتانسيل¬ها و نيازها و خواسته-هاي مناطق مختلف نمي¬تواند بصورت مفيد و كارا عمل نمايد. اين نوع برنامه¬ريزي همواره باعث عدم موفقيت طرح¬هاي نواحي مي¬گردد. نتایج: مطابق با نتایج کلی دست آمده از مقایسه نسبی شهرستانها، تنها 2 شهرستان، دارای ارزش خالص مثبت بودهاند که در این میان، شهرستان جاجرم با جریان خالص 098/0، بالاترین میزان برخورداری از امکانات زیرساختی را در نواحی روستایی خود دارا میباشد. برای به تعادل رساندن شهرستانهای استان، توجه به اولویتبندی مناطق، مطابق با نتایج پژوهش حاضر، مهم تلقی میشود.