شناسایی و تحلیل مؤلفههای کلیدی مؤثر بر بهبود عدالت در دسترسی به زیرساختهای شهری (مطالعه موردی: منطقه هشت تبریز)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
3 دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
doi
چکیده
مقدمه: فضاهای تاریخی شهرها به عنوان نمادهای هویتبخش به شهر و شهروندان هستند. علیرغم اهمیت فضاهای تاریخی، این فضاها از نظر دسترسی به زیرساختهای شهری، دارای ضریب برخورداری پایین هستند و رفع این مشکل در گرو شناسایی دقیق مؤلفهها، شناخت روابط بین مؤلفهها و در نهایت شناسایی مؤلفههای کلیدی است. هدف پژوهش: هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی مؤلفههای کلیدی در زمینه بهبود عدالت در دسترسی به زیرساختهای شهری در حوزه شهرداری تاریخی- فرهنگی منطقه هشت تبریز است. روششناسی تحقیق: پژوهش از نوع کاربردی بوده و رویکرد آن توصیفی-تحلیلی مبتنی بر رویکرد آینده نگاری است. دادههای پژوهش با استفاده از منابع مکتوب، سالنامهها و نظرات گروه دلفی به دست آمده است. تعداد مؤلفههای پژوهش شامل 21 مؤلفه در ابعاد خدماتی، شهرسازی، مدیریتی و تاریخی- فرهنگی است. همچنین اعضای گروه دلفی شامل 19 نفر بوده است. قلمرو جغرافیای پژوهش: محدوده پژوهش حاضر حوضه شهرداری تاریخی- فرهنگی منطقه هشت کلانشهر تبریز است که بیش از 80 درصد آثار تاریخی شهر تبریز در این منطقه قرار دارد. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد که از مجموع 21 مؤلفه مؤثر بر بهبود عدالت در دسترسی به زیرساختهای شهری در بافتهای تاریخی، 11 مؤلفه به عنوان مؤلفه کلیدی هستند. مهمترین مؤلفههای کلیدی عبارتاند از بهبود کیفیت بصری، بهبود حمل و نقل و مقاوم سازی بناهای قدیمی و... همچنین نتایج آزمون الکترا در زمینه اولویتبندی محلات هفتگانه واقع در حوزه شهرداری تاریخی- فرهنگی منطقه 8 تبریز نشان داد که به ترتیب محلات شهناز، بازار، منصور، مقصودیه، دانشسرا، قره باغ- بالاحمام و تپلی باغ- دمشقیه در اولویتهای اول تا هفتم قرار دارند. نتیجهگیری: نتایج حاصل از یافتههای پژوهش نشان داد که سه مؤلفه ارتقای کیفیت حمل و نقل عمومی در بافتهای تاریخی ارتقای سرانه فضاهای سبز شهری و حفظ نمادهای تاریخی به عنوان سه پیشران کلیدی در زمنیه ارتقای عدالت در دسترسی به زیرساختهای شهری در بافتهای تاریخی هستند. از این نظر میتوان گفت که محلات شهناز، بازار و مقصودیه به ترتیب دارای رتیههای یک تا سه از نظر دسترسی به زیرساختهای شهری هستند. در نهایت با توجه به یافتههای پژوهش، پیشنهادهای کاربردی در زمینه ارتقای عدالت در دسترسی به زیرساختهای شهری بافتهای تاریخی ارائه گردید.