اثرگذاری جریان های فضایی روستایی شهری بر تحولات فضایی سکونتگاه های پیراشهری (مورد مطالعه: شهرستان دماوند)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
مقدمه: کم توجهی به جریانهای دوسویه روستایی ـ شهری بویژه در کشورهایی درحال توسعه همچون ایران در درون نواحی و مناطق جغرافیایی موجب بروز بیتوازنی و شکاف ژرف در تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی و شهری در ابعاد اجتماعی ـ اقتصادی، محیطی ـ اکولوژیک، و کالبدی ـ زیربنایی خواهد شد. هدف : هدف از مطالعه حاضر، بررسی و واکاوی اثرگذاری جریانهای فضایی روستایی - شهری بر تحولات فضایی سکونتگاههای پیراشهری است. روششناسی تحقیق: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نگاه روش روش توصیفی- تحلیلی است. جمعآوری اطلاعات به دو شيوه كتابخانهاي و ميداني صورت گرفتهاست. بعلاوه، براي جمعآوري دادههای ميداني در ارتباط با شاخصها، گويهها و سنجههای مؤلفه اثرگذار متغیر مستقل (جریانهای روستایی- شهری) و متغیرهای اثرپذير (تحولات فضایی سکونتگاههای پیراشهری) از روش پيمايش ميداني استفاده شد. جامعه آماری پژوهش 83 روستای شهرستان دماوند برمبنای سرشماری سال 1395 مرکز آمار ایران است. با توجه به همگنی ناحیه مورد مطالعه، امکانات و محدودیت تحقیق در گام اول، با استفاده از روش نمونهگیری احتمالی و تصادفی ساده تعداد 29 روستا به عنوان نمونه تصادفی براساس قضیه حد مرکزی انتخاب شدند. در گام دوم، برای برآورد حجم نمونه از فرمول محاسبه حجم نمونه کوکران بهره گرفته شد. قلمروجغرافیایی پژوهش : مطالعه حاضر که در زمینه جریانهای دوسویه روستایی ـ شهری میباشد، در شهرستان دماوند انجام شده است. یافتهها: یافتههای این پژوهش نشان داد جریانهای روستایی- شهری در سکونتگاههای روستایی ناحیه مورد مطالعه با تحول ابعاد و اندازه جمعیت روستاها، کاربری زمین، مسکن، و سرمایه گذاری روستاها در تحولات فضایی سکونتگاههای پیراشهری اثرگذار است. نتایج: پیوندهای روستایی ـ شهری از ظرفیتهای اجتماعی ـ اقتصادی و کالبدی ـ زیربنایی برخوردار است که باعث ایجاد جریانهای فضایی همچون جریان کالاو خدمات، مردم، فناوری و اطلاعات، سرمایه، پسماند بین شهر و روستا شود.. در مجموع میان جریانهای فضایی همچون جریان مردم، کالا، خدمات، سرمایه گذاری، و اطلاعات بر ابعاد تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی رابطه مثبت و معنی داری مشاهده شد.