ارزیابی ساختار فضایی شهر از منظر توسعهی الگوی چندهستهای (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، پردیس خودگردان دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
چکیده
مقدمه: ساختار فضایی شهر تحت تأثیر نیروهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، کالبدی، تکنولوژی و مدیریتی به شکلهای مختلفی نمایان میگردد و دو الگوی تکهستهای و چندهستهای از مشهودترین این ساختارها میباشد. در این بین، ساختار فضایی و توسعهی شهری چندهستهای به دلیل تعدد مراکز میتواند ساختارهای نسبتاً یکنواخت، متعادل و همگن را در سطح شهر شکل دهد و فعالیتها و جمعیت را به نوع مناسبی توزیع کند. هدف پژوهش: با توجه به اهمیت الگوی ساختار فضایی چندهستهای علیالخصوص برای شهرهای بزرگ با جمعیت بالا و فعالیتهای متنوع و پیچیده، هدف از پژوهش حاضر ارزیابی ساختار فضایی کلانشهر تبریز از منظر توسعهی الگوی چندهستهای میباشد.روش شناسی تحقیق: روش تحقیق در پژوهش حاضر کمی با ماهیت تحلیلی-اکتشافی میباشد که در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات در بخش توزیع عملکردها از روش مدل ضریب مکانی (LQ) و رگرسیون جغرافیایی وزنی و در بخش رشد جمعیتی از روش نرخ رشد استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش شامل کلانشهر تبریز میباشد.یافته ها و بحث: یافتههای تحقیق نشان میدهد که ساختار فضایی کلانشهر تبریز در حال حاضر بهصورت دو قطبی قابل مشاهده بوده و منطقهی مرکزی (منطقه 8) و شرق شهر (منطقه 2 و بخشی از منطقه 1) بیشتر عملکردها را به خود اختصاص دادهاند. با این حال، با توجه به گسترش عملکردها در شمال شهر و با برنامهریزی مناسب و توزیع متناسب عملکردها در مناطق دیگر (جنوب و غرب) میتوان مقدمات ساختار فضایی و توسعهی شهری چندهستهای را در کلانشهر تبریز فراهم نمود.نتایج: نتایج حاکی از آن است که مرکزگریزی در کلانشهر تبریز کاملاً مشهود بوده و هستههای جمعیتی جدید در بخشهای شرقی، شمالی و غربی در حال افزایش میباشند.
