ارزیابی تاثیر خشکسالی اقلیمی بر کیفیت جریان‌های آب سطحی استان کردستان، غرب ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط ‌زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

2 استاد گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران.

3 دانشجوی دکتری تخصصی رشته مدیریت محیط‌زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

4 دانشیار گروه محیط ‌زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

doi
https://doi.org/10.71916/jrnr.2025.05800
چکیده

ارزیابی کمی خشکسالی در مقياس‌هاي زماني و مکاني و بررسی تاثیر آن بر کیفیت منابع آب‌ سطحی پیش‌نیاز ضروری و مهم برای تسهیل در مدیریت موثر منابع آب و سازگاري مناسب با شرایط خشکسالی در هر منطقه به‌شمار می‌آید. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر خشکسالی اقلیمی بر کیفیت منابع آب سطحی در استان کردستان انجام شد. بدین منظور، نسبت به جمع‌آوری آمار مقادیر روزانه بارش، دما، تبخیر و سنجه‌هاي کيفي آب از شرکت آب منطقه‌ای استان کردستان در دوره آماری 34 ساله (2018-1985) اقدام شد. برای کمی‌سازی و تعیین سال‌های شاخص خشکسالي و ترسالي در دوره‌ آماری مورد مطالعه، مقادیر شاخص بارش- تبخیر و تعرق استاندارد شده محاسبه شد. نتایج نشان داد مقادیر محاسبه شده شاخص طی دوره‏ آماری 2018-1985 در دامنه 33/1- تا 70/1 متغیر بوده و شرایط اقلیمی «خشکسالی متوسط» تا «ترسالی شدید» در منطقه مورد مطالعه را نمایندگی می‌کند. نتایج ارزیابی رابطه بین خشکسالی با سنجه‏های کیفی آب بیان‌گر همبستگی مثبت و معنی‌دار بین خشکسالی با پارامترهای سولفات، بی‎کربنات، کلر، کلسیم، منیزیم، سدیم، کل جامدات محلول و هدایت الکتریکی همگی در سطح معنی‌داری 010/0 بود (010/0>p). در همین حال، روند افزایشی مقادیر سنجه‌هاي کيفي آب مربوط به سال شاخص خشکسالی (2008) نسبت به میانگین طولانی‌مدت حاکی از تاثیر کاهش بارندگی، افزایش دما و تبخیر- تعرق بر کاهش کیفیت آب سطحی طی این دوره بود. همچنین، نتایج تعیین غلظت سنجه‌های کیفی آب از مناطق اقلیمی مختلف استان کردستان نشان داد بیشینه میانگین طولانی‌مدت غلظت سولفات، بی‎کربنات، کلر، کلسیم، منیزیم، سدیم، کل جامدات محلول، اسیدیته و هدایت الکتریکی مربوط به منطقه شرقی و بیانگر تاثیر تنوع اقلیمی و بروز خشکسالی بوده است. از طرفی، نتایج توزیع مکانی میانگین مقادیر بارش، دما و تبخیر- تعرق موید تاثیر تنوع اقلیمی بر کاهش کیفیت آب در منطقه مورد مطالعه بوده است. به‌طور کلی، نتایج حاصل از این پژوهش به‌عنوان مجموعه داده‌های اولیه و علمی برای مدیریت و بهینه‌سازی مصرف آب‌های سطحی در استان کردستان از طریق اقدامات کنترلی و تمهیدات مدیریتی به‌ویژه در مواقع خشکسالی مفید خواهد بود. افزون بر این، پایش منظم و دوره‏ای کیفیت جریان‌های سطحی به‌ویژه در مواقع خشکسالی برای حفظ کیفیت آب و تضمین بهره‌برداری پایدار از منابع آب سطحی توصیه می‌شود. TRANSLATE with x English Arabic Hebrew Polish Bulgarian Hindi Portuguese Catalan Hmong Daw Romanian Chinese Simplified Hungarian Russian Chinese Traditional Indonesian Slovak Czech Italian Slovenian Danish Japanese Spanish Dutch Klingon Swedish English Korean Thai Estonian Latvian Turkish Finnish Lithuanian Ukrainian French Malay Urdu German Maltese Vietnamese Greek Norwegian Welsh Haitian Creole Persian TRANSLATE with COPY THE URL BELOW Back EMBED THE SNIPPET BELOW IN YOUR SITE Enable collaborative features and customize widget: Bing Webmaster Portal Back