فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی تغییرات شاخص‌های تنوع زیستی و ساختار گونه‌ای گیاهی طی یک دوره سه‌ساله (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲) در سایت جیش‌آباد شهرستان طارم انجام شد. این دوره به‌دلیل وقوع نوسانات بارندگی و اجرای مدیریت قرق در منطقه انتخاب گردید تا اثرات متقابل تغییرات اقلیمی و مداخلات انسانی بر پوشش گیاهی بررسی شود. نمونه‌برداری پوشش گیاهی به‌روش تصادفی–سیستماتیک در قطعات نمونه صورت گرفت و شاخص‌های شانون–وینر، سیمپسون، مارگالف، منهینیک و یکنواختی پیلو محاسبه شدند. نتایج نشان داد میانگین تعداد گونه‌ها از 4/65 در سال ۱۴۰۰ به 8 در سال ۱۴۰۱ افزایش یافت و سپس در سال ۱۴۰۲ به 5/6 کاهش یافت. میانگین تعداد افراد گیاهی از 19/5 در سال ۱۴۰۰ به 26/45 در سال ۱۴۰۱ و 35/5 در سال ۱۴۰۲ رسید که بیانگر بهبود تراکم پوشش گیاهی است. شاخص غالبیت در سال ۱۴۰۱ به 0/30 کاهش یافت، اما در سال ۱۴۰۲ مجدداً به 0/48 بازگشت. شاخص شانون–وینر در محدوده 0/90 تا 1/26 و شاخص سیمپسون بین 0/48 تا 0/52 قرار داشت که نشان‌دهنده ثبات نسبی تنوع گونه‌ای طی سه سال است. شاخص‌های غنای گونه‌ای مارگالف (1/10 تا 1/31) و منهینیک (0/94 تا 1/07) تغییرات جزیی اما پایدار را نشان دادند. در مقابل، شاخص یکنواختی پیلو از 0/67 در سال ۱۴۰۰ به 0/58 در سال ۱۴۰۲ کاهش یافت که نشان‌دهنده کاهش نسبی تعادل توزیع گونه‌ها است. آزمون کروسکال‌والیس اختلاف معنی‌داری در تعداد گونه‌ها (0/001=p) و یکنواختی (p=0/01) نشان داد، درحالی‌که سایر شاخص‌ها تفاوت معنی‌داری نداشتند. به‌طور کلی، نتایج بیانگر پویایی اکولوژیکی پوشش کف گیاهی در منطقه است، به‌گونه‌ای که شرایط اقلیمی و اجرای قرق سبب افزایش غنا و تراکم در سال دوم شد، اما کاهش یکنواختی در سال سوم بیشتر به‌دلیل سلطه طبیعی گونه‌های غالب پس از بهبود پوشش بوده و الزاما ناشی از اثر مستقیم قرق نیست. بر این اساس، اعمال مدیریت‌های پایدار مانند تنظیم شدت چرای دام، توسعه قرق و بذرکاری گونه‌های بومی برای حفظ و ارتقای تنوع زیستی منطقه ضروری است.