بررسی رابطه قطر و ارتفاع نهال‌های تلقیح‌شده با قارچ میکوریز در گونه بنه (Pistacia atlantica Desf.) (مطالعه موردی: کمربند سبز شرق شهر تهران)

نویسندگان

1 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، استان کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد گرایش علوم زیستی جنگل، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
چکیده

استقرار و رشد نهال‌های بنه در شرایط دشوار محیطی همچون خشکی، شوری و فقـر مواد غذایی، از چالش‌های عمده مدیریت جنگل‌کاری به‌شمار می‌رود. هدف از این مطالعه بررسی تاثیر تلقیح قارچ‌های میکوریزی بر رشد اولیه نهال‌های بنه در دوره‌های مختلف آبیاری بود. با توجه به اهمیت بنه به‌عنوان یک گونه کلیدی در اکوسیستم‌های جنگلی نیمه‌خشک و چالش‌های مرتبط با استقرار و رشد نهال‌های آن، این مطالعه یک آزمایش میدانی در منطقه ۱۵ شهرداری تهران اجرا شده است. برای این منظور، نهال‌ها در تیمارهای شاهد و تلقیح‌شده با میکوریزا تحت سه دوره آبیاری 10، 20 و 30 روزه در دو سال متوالی مورد ارزیابی قرار گرفتند. شاخص‌های مورفولوژیک قطر یقه و ارتفاع نهال‌ها اندازه‌گیری و همبستگی بین آنها تحلیل شد. نتایج نشان داد تلقیح میکوریزا موجب افزایش همبستگی بین قطر و ارتفاع نهال‌ها در تمامی دوره‌های آبیاری شد. به‌گونه‌ای که بیشترین همبستگی در دوره آبیاری 30 روزه در سال دوم مشاهده گردید (63/0r=، 40/0R² =). در مقابل، تیمار شاهد به‌ویژه در دوره‌های طولانی‌تر آبیاری، همبستگی پایین‌تری را نشان داد. آزمون t مستقل نشان داد اختلاف رشد بین تیمارهای شاهد و میکوریز از لحاظ آماری در سطح 95 درصد معنی‌دار است. یافته‌ها نشان داد تلقیح میکوریزا نه تنها رشد مطلق شاخص‌های مورفولوژیک را افزایش می‌دهد، بلکه هماهنگی رشد بین قطر و ارتفاع را نیز بهبود می‌بخشد. این مطالعه اهمیت استفاده از میکوریزا به‌عنوان یک ابزار زیستی موثر در بهبود کیفیت نهال و افزایش موفقیت احیای اکوسیستم‌های بنه‌زار در مناطق نیمه‌خشک و خشک را تایید می‌کند.