شناسایی عوامل کلیدی سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری (مطالعه: موردی محلات مقصودیه و یاغچیان شهر تبریز)

نویسندگان

1 گروه شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 گروه مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران

3 گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

4 دانش آموخته دکتری آینده پژوهی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.71633/jshsp.2025.1032483
چکیده

سبک زندگی ایرانی-اسلامی، نوعی الگوی زندگی است که در تمام بخش­های زندگی افراد همانند سکونت در محلات شهری می­تواند متجلی شود. مجموعه عواملی در سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری دخیل هستند عواملی که مطمئناً برخی از آنها از اهمیت بالایی برخوردار است عواملی که نیاز هستند مشخص شوند تا در جهت فایق آمدن بر مشکلات، روی آنها برنامه­ریزی­ شود. هدف این تحقیق شناسایی عوامل کلیدی مؤثر در سبک زندگی ایرانی- اسلامی محلات مورد مطالعه شهر تبریز است. پژوهش حاضر از نوع، توصیفی- اکتشافی بوده است و جامعۀ آماری تحقیق را کارشناسان آشنا به موضوع سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری تشکیل می‌‌دهند که به روش گلوله‌برفی، تعداد 30 نفر از آن‌ها به‌عنوان نمونۀ آماری تحقیق انتخاب شدند. همچنین برای تجزیه‌وتحلیل داده‌‌ها از روش تحلیل محتوا، مدل‌سازی ساختاری- تفسیری(ISM) و تحلیل MICMAC استفاده شد. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، محلات مقصودیه و یاغچیان کلانشهر تبریز می­باشد. نتایج تحقیق نشان داد که از بین 86 عامل شناسایی‌شدۀ اولیه، 30 عامل در محاسبۀ روایی محتوایی، ضریب CVR بالای 75/0 را کسب کردند و به‌عنوان عوامل نهایی سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری تبریز شناخته شدند. در همین راستا، نتایج تحقیق نشان داد که عوامل انسان محوری، عدالت محوی، قانون­گرایی، نهی ضرر به دیگران در ساخت و ساز، پرهیز از تجمل­گرایی و مسجد به عنوان مرکز تجمع و فعالیت­ها، به­عنوان عوامل کلیدی سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری شهر تبریز به­شمار می­روند، عواملی که دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی پایینی هستند و برای تغییر و تحول اساسی در عملکرد سیستم (سبک زندگی ایرانی-اسلامی)، باید در وهله اول روی آنها تاکید کرد.