تاثیر ارتفاع در تغییرات مکانی و زمانی شاخص TCI و اقلیم گردشگری استان اردبیل

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامي، رشت، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامي، رشت، ایران

doi
10.71633/jshsp.2025.1194847
چکیده

گردشگری متکی به فعالیت­هایی است که با اقلیم رابطه تنگاتنگ دارد و اقلیم بطور مستقیم بر فعالیت­های انسانی تاثیر داشته و گردشگری بعنوان بخش اصلی اقتصاد جهانی از هوا و اقلیم تاثیر می­گیرد . هدف این پژوهش، بررسی میزان تاثیر ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی  بر اقلیم  و گردشگری استان اردبیل در ماه‌های مختلف سال است. داده­های مورد نیاز تحقیق از سازمان هواشناسی برای 8 ایستگاه همدید به مدت 30 سال (1991 تا 2020) دریافت گردید. سپس با استفاده از شاخص اقلیم و گردشگری (TCI)  شرایط آسایش اقلیمی در طی ماه­های مختلف محاسبه و معنی­داری معادله رگرسیونی بین شاخص مورد نظر با ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی تعیین گردید. محدوده مورد مطالعه در این تحقیق استان اردبیل در شمال غرب ایران است. تحلیل داده­های ایستگاه­های محدوده تحقیق نشان داد از 10 طبقه شاخص اقلیم و گردشگری (TCI) سه طبقه "بسیار نامناسب"، "بسیار ناخوشایند" و "غیر قابل تحمل" در سطح استان  وجود ندارد. علاوه بر این، شرایط "عالی" و "ایده­آل" در دوره گرم سال و شرایط "نامناسب" و "بسیار نامناسب" در دوره سرد سال بر این ناحیه تسلط دارد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که، معادله رگرسیونی چندجانبه برای تخمین مقدار شاخص TCI در ماه­های آوریل(فروردین) تا اوت (مرداد) بسیار مناسب و بقیه ماه­ها نامناسب است. بعبارت دیگر نتایج آزمون t بیانگر آن است که تاثیر سه متغیر مستقل بر پیش­بینی مقدار TCI در تمامی ماه­ها یکسان نیست، بلکه در برخی از ماه­ها هر سه متغیر موثر بودند و در برخی دیگر یک یا دو متغیر بر پیش­بینی مقدار TCI بیشترین تاثیر را داشتند. در این راستا، ارتفاع در 8 ماه از سال نقش موثری در پیش­بینی مقدار TCI داشته و علاوه بر ارتفاع، تاثیر عرض جغرافیایی در 6 ماه سال کاملا واضح است.