آیندهپژوهی ظرفیت پیوندهای روستایی - شهری برای بازساخت اقتصادی فضای روستایی (مطالعه موردی: سکونتگاههای روستایی استان قم)
نویسندگان
1 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.71633/10.71633/jshsp.2025.1032476چکیده
امروزه در بسیاری از کشورهای جهان، از جمله ایران، به دلیل وجود ظرفیتهای فراوان آشکار و پنهان در تعامل دو سویه مراکز روستایی و شهری در پهنه منطقهای، دولتها همواره ایجاد پیوندهای روستایی-شهری را مد نظر داشتهاند؛ اما با وجود این، در کشور ما آنطور که باید از ظرفیت این پیوندها استفاده نشده است. پژوهش حاضر با رویکرد آیندهپژوهی و با استفاده از روش سناریونویسی، به تحلیل وضعیت آینده ظرفیت پیوندهای روستایی-شهری و بازسازی اقتصادی فضای روستایی استان قم پرداخته است. این پژوهش که از نظر هدف کاربردی است، با توصیف و تحلیل اطلاعات به دو روش پرسشنامهای و اسنادی تدوین شده است. برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزارهای میک مک و سناریو ویزارد استفاده شد و غربالگری و اعتبارسنجی شاخصها و پیشبینی آینده در چارچوب تصمیمگیری در مورد ظرفیت پیوندهای روستایی-شهری برای بازسازی فضای اقتصادی روستای استان قم انجام شد. محدوده جغرافیایی این پژوهش استان قم است. یافتههای این تحقیق نشان داد که 20 پیشران به عنوان ظرفیتهای اصلی پیوندهای روستایی-شهری و بازسازی اقتصادی منطقه روستایی در محدوده مورد مطالعه مؤثر بودهاند و بر اساس این پیشرانها، سناریونویسی ارائه شد. از جمله مهمترین عوامل کلیدی در رتبهبندی نهایی این تحقیق، میتوان به اهمیت افزایش کیفیت و دسترسی جادههای بین شهر و روستا، مشارکت و سرمایهگذاری مناطق شهری در فعالیتهای روستایی، گسترش خدمات حمل و نقل عمومی روستایی-شهری و احداث واحدهای صنعتی و کارگاهی شهری در روستاها اشاره کرد. در این تحقیق با شناسایی مهمترین نیروهای پیشران، از رویکرد برنامهریزی با روش سناریونویسی استفاده شد. بهترین و ایدهآلترین شرایط ممکن به عناصر پیشران مانند کیفیت و دسترسی جادههای بین شهر و روستا، مشارکت و سرمایهگذاری شهرها در فعالیتهای روستایی و غیره اشاره دارد که مثبت خواهد بود.
