تحلیل عوامل محیطی مؤثر بر روند درمان بیماران بستری در بیمارستانهای شهری استان تهران
نویسندگان
1 گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
2 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
3 گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
4 گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
doi
10.71633/jshsp.2025.1187656چکیده
تحقیقات نشان دادهاند که محیط بیمارستانها و اتاقهای بستری بر سلامت جسمی، روانی و روحی بیماران تأثیرگذار هستند و با توجه به اینکه بیماران تحت فشارها و آسیبهای جسمی و روانی به این مراکز مراجعه میکنند؛ ضروری است که طراحی، ساخت و بهرهبرداری این فضاها بهگونهای صورت گیرد که از این گونه فشارها بر بیماران و خانوادههای آنها بکاهد. هدف این مقاله تعیین عوامل محیطی اتاقهای بستری بیمارستانهای شهری استان تهران است که میتوانند روند بهبودی بیماران را تسهیل کنند. در این مقاله، پس از مرور ادبیات و استخراج متغیرهای مؤثر، از روش دلفی و تحلیل عامل Q برای استخراج نظرات متخصصان استفاده شد. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، بیمارستانهای استان تهران است. از نظر متخصصان، هفت عامل محیطی در اتاق بستری، از اهمیت زیادی برخوردارند و میتوانند بهطور مثبت بر روند بهبودی بیماران بستری در بیمارستانهای شهری استان تهران تأثیر بگذارند. این عاملها به ترتیب از قویترین تا ضعیفترین بدین شرح هستند: طراحی فضای داخلی، حریم فضای بستری، آسایش محیط فیزیکی، حواسپرتی مثبت محیط، پاسخدهی محیط بستری، بهداشت محیط بستری و آسایش بصری محیط. بر اساس نتایج این پژوهش، لازم است که در مرحله برنامهریزی، آمایش و سیاستگذاری، همچنین مراحل طراحی و ساخت و بهرهبرداری این فضاها، عوامل محیطی مؤثر بر روند درمان را در اولویت توجه قرار داد. نتایج این پژوهش نشان داد که از نظر متخصصین، 25 ریزعامل (متغیر): طراحی و جانمایی پنجره، طراحی داخلی، حریم بیمار، مبلمان و چیدمان اتاقها، دسترسی به فضای باز و طبیعت، نور طبیعی، رنگ، چشمانداز پنجره، جایگاه خانواده بیمار در اتاق، استاندارد تخت ها، سرویس بهداشتی مناسب، فرم، تزیینات و دکوراسیون، نور مصنوعی، تعداد تخت اتاق، آکوستیک مناسب، سیستم حرارتی، سیستم تهویه، گرافیک و سیمای محیطی، اجرای خوب، انتخاب مصالح مناسب، طبیعت شبیهسازیشده، هوشمندسازی اتاقها، تجهیزات اتاق و تجهیزات بالای تختها، رعایت بهداشت محیطی؛ بر روند درمان بیماران بستری در بیمارستانها تأثیر مثبت دارند. به عبارت نهایی در برنامه ریزی فیزیکی بناها جهت طراحی مراکز درمانی و بیمارستانی بایستی رعایت ضوابط مورد پژوهش از جنبه های نظری یا راهبردی و اجرایی یا راهکاری در نظر گرفته و رعایت شوند.