تحلیل جغرافیایی توسعه روستایی در شهرستان شفت با تاکید بر توپوگرافی و شیب
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
4 گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
doi
10.71633/jshsp.2025.1032457چکیده
امروزه نقش مطالعات توپوگرافي در مبحث توسعه روستايي بسيار حائز اهميت ميباشد. به کمک شاخصهای محیطی میتوان خطاهای موجود دربرنامه و طرحهای توسعه روستایی در حال اجرای شهرستان را شناسایی کرد و در سیاستگذاریهای بعدی از تکرار مجدد آنها جلوگیری بعمل آورد. با توجه به موقعیت استقرار روستاهای محدوده در سه سطح (جلگه،کوهپایه و کوهستان) و فاکتورهای طبیعی (ارتفاع، شیب، جهت) بیشترین تاثیر توسعه را میتوان در عامل محیطی وابسته به سطح ارتفاعی مربوط به سکونتگاههای روستايي شهرستان شفت دانست. جهت ارزیابی و بررسی روابط بین عناصر طبیعی و توسعه پایدار محدوده مورد مطالعه و پاسخ به این پرسش که بر با توجه به عوامل جغرافیایی (ارتفاع و شیب) کدام روستاها ی مستقر در شهرستان شفت درمحدوده ناپایدار قرار دارند ؟ دادههای توصیفی و مکانی باهم تلفیق گردیدند. در این پژوهش که از نوع توصیفی- کاربردی میباشد، مراحل تحقیق شامل شناسایی منابع مطالعاتی وتجزیه و تحلیل و تهیه جداول و نقشه جهت ارزیابی و بررسی روابط بین عوامل جغرافیایی (ارتفاع و شیب) و توسعه پایدار محدوده مورد مطالعه بصورت تمام شماری روستاها در قالب جامعه آماری مورد تحقیق قرار گرفته است. بر این اساس لایههای اطلاعاتی پس از زمین مرجع شدن و تبدیل شدن به شیپ فایل به ترتیب با استفاده از دستورات MERGE و CLIP وOVERLAY و سایر دستورات داده کاوی، تجزیه و تحلیل و تلفیق شده است و در نتیجه نقشهای که بیانگر اطلاعات لایههای مورد بررسی شده باشد، بصورت مدل تولید شده است. یافتهها حاکی از آن است که رتبه توسعهای ضعیف مربوط به روستاهای زردكام و والي سرا وخرفكل و ونه بنه و كوچك كومسار و داكله سرا و محرمان وماشاء الله كل و آقانور سه تن و ليسم و سفيدخاني وتنز وباباركاب وامامزاده ابراهيم وطالقان است و در روستاهای کوهپایهای و کوهستانی (با شرایط ارتفاعی و شیب خاص) به درستی اعمال نشده و روستاها از حداقل ظرفیت خود برای پایداری محدوده مطالعاتی استفاده میکنند که فقط ناشی از مدیریت غیر استراتژیکی ميباشد. موقعیت و شرایط طبیعی هر یک از روستاهای استقرار یافته در دهستانها براساس عامل ارتفاع یکی از مهمترین فاکتورهای لازم برای توسعه روستاهای شهرستان به منظور برنامهریزی جهت ایجاد برخورداری و یا دسترسی به خدمات در راستای افزایش سطح توسعه در برش دهستانهای شهرستان شفت می باشد ، مثلا راههای ارتباطی که یکی از اصلیترین عوامل محیطی در توسعه روستایی میباشد و غالباً بر اساس توپوگرافی روستاهای پراکنده در سطح شهرستان شفت شکل پذیرفته اند در هر چهار دهستان در سطح غیر قابل قبول کیفی و کمی در راستای بهره برداری پایدار از ظرفیتهای روستاهای شهرستان قرار دارند.