سنجش و ارزیابی شاخص‌های شکوفایی شهری در کلان‌شهر رشت

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین، ایران

4 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.71633/jshsp.2025.1107552
چکیده

گسترش شهرنشینی و مسائل و مشکلات خاص زندگی شهری، بیش از پیش ضرورت توجه همه جانبه به راهبردهای سودمند برای بهینه‌ سازی زندگی ساکنان شهرها را لازم ساخته است. در این راستا مفهوم شکوفایی شهری به عنوان یک چارچوب مفهومی وسیع در زمینه سنجش توسعه و رفاه انسانی و اجتماعی، در ارتباط با کمیت و کیفیت شهرنشینی مطرح شده است. هدف اصلی پژوهش حاضر سنجش و ارزیابی شاخص‌های شکوفایی شهری در کلان‌شهر رشت می‌باشد. این پژوهش از نظر هدف، نظری کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی - تحلیلی می‌باشد. برای رسیدن به هدف پژوهش، باتوجه به شاخص‌های بررسی شده طبق برنامه شکوفایی شهری سازمان ملل متحد از ۶ مؤلفه اصلی شاخص شکوفایی شهری (بهره‌وری، کیفیت زندگی، توسعه زیرساخت، عدالت و مشارکت اجتماعی، پایداری زیست محیطی و حکمرانی و قانون‌گذاری شهری) در قالب ۳۷ زیرمعیار استفاده شده است. اطلاعات و داده‌های مورد نیاز در این پژوهش، با استفاده از ابزار پرسش‌نامه و آمارنامه جمع‌آوری شده است. همچنین حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد. پس از تکمیل پرسش‌نامه‌ها و داده‌های گردآوری شده، با استفاده از نرم افزار آماری SPSS و آزمون  t تک نمونه‌ای به تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته شد. نتایج نشان داد مؤلفه‌های بهره‌وری، زیرساخت‌ها، پایداری زیست محیطی، عدالت و مشارکت اجتماعی و همچنین حکمرانی و قانون‌گذاری شهری به ترتیب دارای میانگین (۵۲/۲)، (۷۹/۲)، (۷۱/۲)، (۵/۲) و (۲۳/۲) می‌باشند که از میانگین نظری (۳) کمتر است و با توجه به سطح معناداری (کمتر از ۰۵/۰) و مقدار t منفی می‌توان نتیجه گرفت وضعیت این مؤلفه‌ها در شهر رشت نامطلوب گزارش شده است. همچنین در ارتباط با مؤلفه کیفیت زندگی، نتایج آزمون تی تک نمونه نشان می‌دهد میانگین این مؤلفه برابر با (۰۱/۳) است و با توجه به سطح معناداری (کمتر از ۰۵/۰) و مقدار t مثبت می‌توان نتیجه گرفت وضعیت این مؤلفه در شهر رشت متوسط بوده است. نتایج کلی حاکی از آن است که شهروندان ساکن در شهر رشت رضایت چندانی از شاخص‌های شکوفایی شهری در این شهر ندارند بنابراین لازم است باتوجه به داده‌های حاصل از این پژوهش و همچنین راهکارهای ارائه شده در جهت بالا بردن شاخص‌های شکوفایی شهری در کلان‌شهر رشت اقدام به عمل آید.