تاثیر گردشگری در دگرگونی مناسبات فضای جغرافیایی (مورد مطالعه روستاهای هدف گردشگری طالقان)

نویسندگان

1 دانشجوی پسادکتری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.71633/jshsp.2025.1206552
چکیده

مناسبات فضای جغرافیایی متاثر از عوامل مختلف از جمله گردشگری در سال‌های اخیر دچار تحولات اساسی شده است . اثرات گسترده‌ای که گردشگری بر فضای جغرافیایی می‌گذارد اغلب نیز موجبات تغییرات ساختاری و منفی را فراهم آورده است. این مهم با توجه به اینکه گردشگری در ظاهر به اقتصاد مناطق کمک می‌کند، چندان مورد تدقیق و مطالعه قرار نگرفته است. لذا بررسی تاثیرات فرهنگی به خصوص اثراتی که بر روی مناسبات فرهنگی به جا می‌ماند و بسیار ماندگار و اغلب نابهنجار است اهمیت زیادی دارد. براین اساس پژوهش حاضر در پی کشف چگونگی تاثیر پدیده گردشگری بر روی ساختار فضای جغرافیایی به عنوان هسته اصلی برهم کنش‌های انسان و محیط طبیعی است. بنابرآنچه گفته شد از روش گرند تئوری برای رسیدن به یافته‌ها در این پژوهش استفاده شد، روش نمونه‌گیری بسته به روش تحقیق گلوله برفی است و تعداد مشارکت کننده‌ها نیز در هر روستا تقریبا 15 نفر از اهالی بومی بوده‌اند که تعداد صد مفهوم و 25 مقوله محوری استخراج گردید. همچنین به منظور بدست آوردن فراوانی هریک از مقوله‌ها و نسبت آن­ها در تاثیرگذاری روی فضای روستاها، از طریق نرم‌افزار MAXQAD  نمودارهای مربوطه ترسیم و تحلیل نهایی صورت گرفت. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، سکونتگاه­های روستایی شهرستان طالقان می­باشد. یافته ها نشان از تاثیرات گسترده و منفی گردشگری بر منطقه مورد مطالعه دارد. این تاثیرات شامل تاثیرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است. بیشترین تاثیرات منفی مربوط به ابعاد اجتماعی بوده است. نتایج حاکی از تاثیر فراگیر وگسترده پدیده گردشگری بر روی بسترهای فرهنگی و ارزشی جامعه بومی می‌باشد که موجب دگرگونی و به مرور امحاء آن­ها شده است. این نشان می ­ دهد که منطقه مورد نظر آسیب قابل توجهی از گردشگران دیده است.