فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش حاشیه­نشینی و چالش­هایی همچون قلمروپایی ساکنان در شهرهای مختلف از جمله شهر ایلام موجب بروز معظلاتی مانند مسکن با ویژگی­های خاص کالبدی گردیده است. آنچه این پژوهش را ضروري می­نماید وجود توده­هاي بزرگی از خانوارها در شرایط بدمسکنی است که قشر عظیمی از آن­ها در حاشیه¬هاي نامناسب شهری زندگی می­کنند. این پژوهش باهدف شناسایی و تحلیل شاخص­های کالبدی مسکن حاشیه­نشین بر مبنای رفتار قلمرو پایی انجام‌شده است، لذا ضمن شناخت مؤلفه‌های اثرگذار بر مفهوم قلمرو در محلات حاشیه­نشین به توصیف چگونگی ارتباط بین  مولفه­های شکل دهنده قلمرو در این محلات و الگوی مسکن می­پردازد. این پژوهش در زمره پژوهش‌های کاربردی - بنیادی و از نوع تبیینی می‌باشد. مدل مفهومی پژوهش بر مبنای مطالعات نظری و مصاحبه‌های کیفی عمیق بر اساس روش تئوری زمینه‌ای و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته است. سپس برمبنای روش پیمایش و سنجش کمّی، وزن و اهمیت مفاهیم شناسایی‌شده، بر مبنای آرای 100 نفر از متخصصین معماری و شهرسازی شهر ایلام ارزیابی شده است. پرسشنامه آنلاین تهیه شده، میزان اثرگذاری یافته‌های پژوهش سنجیده می­شود. یافته‌های حاصل از بخش کیفی نشانگر آن است که آداب ‌و رسوم، مباحث فرهنگی و اعتقادی شرایط علی، حفظ قلمرو شخصی، مفاهیم اقتصادی، ارتباطات و اعتماد اجتماعی عوامل مداخله‌گر و حس مالکیت، حس امنیت، حس محرمیت شخصی مهم‌ترین مفاهیم اثرگذار بر رفتار قلمروپایی ساکنین می‌باشند. نتایج کمّی نشان داد، عدم امکان خرید مقرون به صرفه در مناطق مرکزی شهر، ارتباط مسکن و مسائل اقتصادی و هزینه­های ساخت مسکن بیشترین و اصول زیبایی­شناسی فضای درونی خانه، نظم و قانون و اجرای قوانین و تناسب فضای کالبدی با نیازها و خواسته­های ساکنان، کمترین میانگین رتبه و اهمیت را در ویژگی¬های کالبدی مسکن مبتنی بر رفتار قلمروپایی ساکنین داشته­اند. ادراکی همچون محرمیت، امنیت نقش مهمی در شکل‌گیری الگوی کالبدی مسکن در سکونتگاه¬های غیر رسمی ایفا می‌کنند و فرهنگ، باورها، آداب‌ورسوم مردم محله در تعیین ویژگی‌های کالبدی مسکن موثر است.