بررسی فرآیند بازسازی مسکن پس از زلزله آبان ۱۳۹۶ در شهر سرپل ذهاب
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران
2 گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران
doi
10.71633/jshsp.2025.1032418چکیده
بلایاي طبیعی و سوانح از جمله زلزله، حوادث غیرمترقبه و مصیبتباري میباشند که باعث خرابیهاي بزرگ، خسارتها، ویرانی خانهها و آواره شدن انسانها میشوند. از طرفی آشکارترین و ملموسترین بعد تخریبها در مناطق سانحه دیده بعد کالبدی و مسکن است. در اولین نگاه به یک فضای شهری سانحه دیده ساختمانهای ویران شده و آوارهای فرود آمده جلب توجه میکند. کاهش خطر بلایا مستلزم رویکردهای پیشگیرانه وسیع و مردم محور است. بازسازی همه جانبه از نظر اجتماعی، اقتصادی، كالبدی و فرهنگی نیازمند درگیری ذهنی و همكاری سازمانهای محلی، سازمان ملل متحد، بخش خصوصی و دولتی است. عملیات بازسازی شامل مراحل مختلفی است و باید در این زمینه در جهت منافع مردم مصیبت دیده، برنامهریزیها و سیاستهای دقیق و مشخص اتخاذ گردد. این تحقیق با هدف بررسی فرآیند بازسازی مسکن پس از زلزله آبان ۱۳۹۶ درشهر سرپل ذهاب و تدوین چالشهای تامین مسکن دائم ارائه شده است. این پژوهش از طریق مطالعه شرایط موجود با روش کیفی و شیوه توصیفی-تحلیلی و از ابزار مصاحبه عمیق با مسئولین و نهادهای مرتبط با امر بازسازی و ساکنین شهر سرپل ذهاب و نیز بررسی اسناد و مدارک و مشاهده و عکسبرداری و بررسی الحاقات فضایی به نمونهها، استفاده گردیده است. جامعه هدف به شکل هدفمند و با روش نمونه گیری گلوله برفی با انتخاب 5 نفر از میان مجریان امر بازسازی و 5 نفر از ساکنان شهر سر پل ذهاب انتخاب شدهاند. برای هر کدام از گروه های متتخب، مصاحبهای متشکل از 5 سوال ترتیب داده شد و پاسخها به تفصیل و به صورت طبقهبندی شده ارائه گردید. نتایج نشان میدهد اقدامات و دستورالعملهای موثر بر فرآیند بازسازی مسکن پس از زلزله در جهت کاهش آسیبها عبارتند از: اصلاح طرح تفصیلی، مشارکت مردمی، بازیافت مصالح در بازسازی پس از زلزله، بررسی نقش بیمه در جبران خسارت و ضرورت برنامهریزی و هدفمندی است. پیشنهاداتی نیز در جهت بهبود بازسازی اقتصادی، اجتماعی و کالبدی پس از سانحه، شامل؛ ارائه سیستم پایش نرمافزاری، توسعه همراه با نوسازی، استفاده از تکنولوژیهای نوین و استفاده از نیروی کار بومی و ایجاد شغل ارائه گردید. به طور کلی میتوان نتیجه گرفت که واگذاری وظایف مشخص در بازسازی پس از سوانح به مرجع مدیریتی معین علاوهبر رفع چالشهای مطرح شده از نظر مردم و ساکنین، به پایداری بیشتر شهری و محلهای و در نتیجه افزایش تابآوری شهری در مواجهه با سوانح در بازسازی مسکن (اعم از موقت و دائمی) پس از سانحه میانجامد.
