راهبردهای آسایش اقلیمی در سکونتگاه های بومی شمال غرب کشور (نمونه موردی: خانه های بومی روستاهای شهرستان مهاباد)

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران

2 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

3 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

doi
10.71633/jshsp.2026.1121647
چکیده

عناصر اقلیمی بر روی آسایش انسان تاثیر فراوانی دارد به صورتی که سکونتگاه­های انسانی می­بایست سازگاری کامل را طبق این فرایند با طبیعت اجرا نموده و از آن تبعیت کنند. و از طرفی معماری بومی روستایی به دلیل اینکه توسط تجربه زندگی مردم شکل گرفته و تکامل یافته توجه زیادی به شرایط اقلیمی و راهکارهای ایجاد آسایش نشده است. هدف این پژوهش تبیین راهبردهای گرمایشی زمستانی و سرمایشی تابستانی در سکونتگاه‌های بومی روستایی شهرستان مهاباد خواهد بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. که با استفاده از جمع­آوری اطلاعات از طریق روش کتابخانه ای و اطلاعات موجود در کتب و مقالات و نیز در سازمان‏های ذیربط صورت گرفته است. محدوده مورد پژوهش در شهرستان مهاباد در استان آذربایجان غربی واقع‌شده است که دارای پنج دهستان با نام‌های منگور شرقی، کانی بازار‌، آختاچی غربی‌، مکریان غربی و مکریان شرقی است. قرارگیری 6 ماه از سال در روز و 10 ماه از سال در شب در گروه وضعیتی سرد و قرارگیری 4 ماه از سال در روز در گروه وضعیتی گرم تمهیدات و راهبردهای که در این ماه­ها منجر به آسایش اقلیمی برای ساکنان شده ارائه گردید. ساختمان­هایی با امتداد شرقی-غربی، فاصله گذاری متراکم و فشرده و پلان چندلایه دارای بافت با مجموعه فشرده و دارای یک یا دو جبهه باز با ساختمان­های مجاور، بازشوها با سطح اشغال 10-20 درصد دیوار در استقرار جبهه جنوب و مصالح تیره و زبر و ناصاف با دیوارهای سنگین و سقف­های مسطح سنگین با عایق حرارتی، الگوی مناسب در بناهای بومی روستاهای شهرستان مهاباد را شکل می دهند.